ÂLÎ, Beyzâde Derviş Mustafa Âlî Efendi

(d. ?/? - ö. 982/1574\\\'ten sonra)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl ismi Mustafa olan ve Bey-zâde unvanıyla şöhret bulan Âlî [Fâizî: آلى / Ahdî, Riyâzî ve Tuhfe: عالى], İstanbulludur. Eğitimini yarıda bırakarak Halvetî tarikatına giren Âlî, Derviş Mustafa ve Mustafa Çelebi olarak da anılmaktadır. Tarikat içerisinde marifetle meşgul olan Âlî, aynı zamanda Farsça öğrenmiş, aruz ve muammaya da vâkıf olmuştur. Şiir ve inşada maharetli olan Âlî, özellikle tarih düşürme konusunda devrinde takdir görmüştür. Kanuni Sultan Süleyman (d.900/1494-ö.974/1566)’ın Kerbela sahrasında yaptırdığı çeşmeye söylediği tarih kıt’asıyla şöhret kazanmıştır. Riyazi, bu tarihin Fuzuli’ye ait olarak gösterilmesinin -tarihin Fuzuli’nin ölümünden (963) bir sene sonraya tekabül etmesi dolayısıyla- hata olduğunu söyler. Sultan III. Murad (953/1546-1003/1595)’ın tahta çıkışında (8 Ramazan 982/22 Aralık 1574) hayatta olan şairin (Deniz 2002: 316) ölüm tarihi tam olarak bilinmemektedir.

Kaynakça

Deniz, Sebahat (2002). “Âlî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: AKM Yay. 316.

Fâizî Kaf-zâde. Zübdetü’l-Eş’âr. Millet Kütüphanesi. AE. Nu: 1325. vr. 5a.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî Mehmed Efendi. Riyâzü’ş-Şuarâ. Millet Kütüphanesi. AE Nr. 765. vr. 90a.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ. Ankara: AKM Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. AHMET DOĞAN
Yayın Tarihi: 02.08.2014
Güncelleme Tarihi: 23.08.2021

Eserlerinden Örnekler

Gûyiyâ bu çeşme bir sakkâ durur

Râh-ı Hak’da teşne eyler cüst ü cû

Lü’lesi anun dehendür su dili

Dil döker kime olursa rû-be-rû

Su gibi ezberlemiş okur revân

Mâ-cerâ-yı dehri ‘Âlî sû-be-sû

Önine kim gelse dir târîh içün

                                Mâ Hüseyn ile Hasan ‘aşkına su 

(Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ. Ankara: AKM Yay. 433-434. Riyâzî Mehmed Efendi. Riyâzü’ş-Şuarâ. Millet Kütüphanesi. AE Nr. 765. vr. 90a.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PERTEV PAŞA, Seyyid Mehmed Saidd. 1785 - ö. 1837Doğum YeriGörüntüle
2RIZÂ, Mehmed Rızâ Safvet Beyd. 1857 - ö. 1911Doğum YeriGörüntüle
3İlknur Özdemird. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4PERTEV PAŞA, Seyyid Mehmed Saidd. 1785 - ö. 1837Doğum YılıGörüntüle
5RIZÂ, Mehmed Rızâ Safvet Beyd. 1857 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
6İlknur Özdemird. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7PERTEV PAŞA, Seyyid Mehmed Saidd. 1785 - ö. 1837Ölüm YılıGörüntüle
8RIZÂ, Mehmed Rızâ Safvet Beyd. 1857 - ö. 1911Ölüm YılıGörüntüle
9İlknur Özdemird. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10PERTEV PAŞA, Seyyid Mehmed Saidd. 1785 - ö. 1837Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11RIZÂ, Mehmed Rızâ Safvet Beyd. 1857 - ö. 1911Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İlknur Özdemird. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13PERTEV PAŞA, Seyyid Mehmed Saidd. 1785 - ö. 1837Madde AdıGörüntüle
14RIZÂ, Mehmed Rızâ Safvet Beyd. 1857 - ö. 1911Madde AdıGörüntüle
15İlknur Özdemird. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle