Madde Detay

Kazan'da Aliekber Kemaletdinov ile Mevgıyze Hanım çiftinin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Önce sırasıyla Kazan'daki Osmaniye ve Halidiye medreselerinde, sonra da A. Barudî'nin Muhammediye Medresesinde eğitim aldı. Ş. Mercanî, K. Nasırî gibi ileri görüşlü yazarların eserlerini okuyan Kemal, Rusça öğrendi ve Rus edebiyatını tanıdı (1893-1900) (Kamal 1979: 3-17; Türkoğlu 2002: 224; Karakılıç Akı 2013: 28-31).

Aliasgar, 1901 yılında Megarif adlı bir kitabevi açtı. Türkiye’yi ziyaretinin ardından Kazan’da Terekkıy, Azat, Azat Halık, Kazan Mühbiri ve Yuldız gazetelerinde yazdı. 1908’de A. Tukay ile sırasıyla Yeşin, Yeşin kapatılınca da Yalt-Yult adlı dergide hicvî ve mizahî yazılar yazdı. Bu dergiler de yasaklanınca, yeniden Yuldız gazetesine geçti. Daha sonra Megarif Kitabevi’nden ayrılarak yalnızca oyun yazarlığı yaptı (Karakılıç Akı 2013: 31-34).

Balkan Savaşı nedeniyle 1911'de Yuldız gazetesi Kemal’i muhabir olarak Türkiye’ye yolladı. Türkiye’de hastalanarak felç oldu. Tedaviye rağmen Kazan yakınlarında hayatını kaybetti (Karakılıç Akı 2013: 39-40).

1898'de yazdığı Behitsiz Yigit adlı eseri 1899'da, ikinci eseri Üç Bedbehit ise 1899’da yayımlandı. Kemal, başta Rus ve Türk olmak üzere klasikleşmiş tiyatro eserlerinin tercümesinde öncü olmasıyla ve özgün eserleriyle Tatar millî tiyatro tarihinde çok önemlidir. Örnek aldığı yazarların başında Gogol ve Gorki gelmekteydi. Ekim Devriminden sonra Bolşevikleri takip etti ve Bolşevik partisinin yayın organı olan gazetelerde çalıştı. Şiirlerinde ve diğer sanat faaliyetlerinde bu siyasî çizgiyi korudu. Tatar tiyatrosunun babası sayılan Kemal’e, hizmetleri için Tatar tiyatrosunun 20. yılı onuruna Tatar halk dramaturgu unvanı verildi (Gıyzzet 1978: 387; Türkoğlu 2002: 224; Karakılıç Akı 2013: 31-37).