Madde Detay

Asıl ismi Mustafa olan şair, Manyasî Seyyid Mustafa Efendi olarak meşhur oldu. Şeyh Seyyid Murtaza Efendi döneminde 10 Recep 1167 (3 Mayıs 1754) tarihinde imtihan edilerek Dâye Hâtûn Medresesi hâricine atandı. Şeyhülislâm Dâmâd-zâde Feyzullah Efendi’ye olan intisabı nedeniyle meslektaşları arasında seçkin bir yere sahip olan Mustafâ Efendi, 1176 senesi Muharrem ayında (Temmuz/Ağustos 1762) Hayreddin Paşa Medresesi'ne ikinci müderris olarak nakledildi. Bir süre Davud Paşa mahkemesi kadı vekilliği, Mehmed Nebih Efendi hükümeti zamanında Bab mahkemesi kadı vekilliği ve Sahn-ı Seman müderrisliği yapan şair, vefat ettiği Recep 1178 (Aralık-Ocak 1764-65) tarihine kadar Hadîka-i Hassa’nın teftişiyle meşgul, oldukça muktedir bir insan olarak tanındı. Esad Efendi, Besîm'in vefat tarihini Recep 1168 olarak göstermektedir. Ancak Seyyid Mustafa Besim Efendi'nin 1176 senesinde Hayreddin Paşa Medresesine müderris olarak atandığı bilgisi gözönüne alındığında Esad Efendi'nin verdiği vefat tarihine temkinle yaklaşmak gerekmektedir. 

Yüksek ahlakı ve seçkin tavırlarının yanı sıra Arapça ilimlerdeki mahareti, Türkçe ve Farsça şiirleriyle nam salan şairin, kaynaklardan edinilen bilgilere göre eserleri arasında Hâfız-ı Şirâzî’nin bir gazeline tahmis ile Şevket-i Buhârî’nin kasidelerine yaptığı şerhler yer almaktadır. 

Ceylan, Ömür (2010). “Şerh”. İslam Ansiklopedisi. C.38. İstanbul: TDV Yay. s. 566.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay. 38.

İpekten, Haluk - İsen, Mustafa vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay. 75.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. s. 98.

Oğraş, Rıza (hzl.). Esad Mehmed Efendi, Bağçe-i Safâ-Endûz. KTB. e-kitap. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0. [erişim tarihi: 17 Mayıs 2013]. 65.