CA'FERÎ, Bâlî

(d. ?/? - ö. 945/1538/39)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Bâlî’dir. İstanbul’da doğdu. Tâcî-zade Ca’fer Çelebi’nin oğlu olan Bâlî, mutat medrese tahsilini tamamladıktan sonra çeşitli medreselerde müderrisliklerde bulundu. Âşık Çelebi, 941 senesinde (1534/35) İstanbul’a geldiğinde Ca’fer’in Sahn medreselerinin birinde İshak Çelebi’nin mülazımı olduğunu bildirmektedir. Tezkirelerde özellikle güzelliğiyle öne çıkarılan Bâlî’nin, devrinin beğenilen ve ilgi gören bir kişisi ve evinin de hem ilim irfan, hem de sohbet ve işret meclislerinin merkezi durumunda olduğu kaydedilmektedir. Kaynaklar eğlence meclislerinin müdavimi olan şairin afyon ve esrar mübtelası olduğunu kaydetmektedirler. 945/1538/39’daki ölümü de bu yüzden oldu. 941 senesinde henüz mülazım olduğuna göre oldukça genç yaşta öldüğü anlaşılmaktadır. Eyüp civarında medfundur. Tezkirelerde şiiri üzerine yorum bulunmasa da Âşık Çelebi, güzelliğiyle tanınan şair ve ölümüne dair muhtelif anekdotlar aktarır. Ca’ferî’nin, bir gün Kemal Paşa-zâde’ye aslında Zâtî’ye ait olan “Meyhâne-i ışk içre ben bir tolu kaldurdum / Bir çengî güzel sevdüm ser-mâyeyi çaldurdum” beytini okuması üzerine İbni Kemâl’in bunu fark ederek “sermayeyi çaldırmak iyi değildir” demesi ve Ca’ferî’nin mahcubiyeti, Âşık Çelebi’de ve ondan naklen diğer tezkirelerde anlatılır. Mehmet Tevfik “Sermayeyi çaldım, deseydi daha münasip olurdu.” der. 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Ergun, Sadeddin Nüzhet (1936). Türk Şairleri. C.1.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutlar Oğuz, Fatma Sabiha vd. (hzl.) (2012). Mehmed Tevfik, Kâfile-i Şu’arâ. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

 Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Caferî (Bâlî)” C. 2. İstanbul: Dergâh Yay. 4.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 06.09.2013
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

  Gazel

 Âşıkuñ her dem itme zâr sakın

 Böyle kalmaz bu rûzgâr sakın

 Muhkem eyler esâsını ışkuñ

 Eşkümi kılma cûybâr sakın

 Âh-ı âşıkdan ihtirâz eyle

 Yile varur bu kâr u bâr sakın

 Reh-i ‘ışkuñda snem oldı hâk

 Konmasun hâtıra gubâr sakın

 Ca’ferî şîşe-i dile âhir

 Seng-i gam virür inkisâr sakın

(Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. 3886.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceDoğum YeriGörüntüle
3TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61Doğum YeriGörüntüle
4Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceDoğum YılıGörüntüle
6TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61Doğum YılıGörüntüle
7Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceÖlüm YılıGörüntüle
9TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61Ölüm YılıGörüntüle
10Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?MeslekGörüntüle
11İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceMeslekGörüntüle
12TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61MeslekGörüntüle
13Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ömer Şişmand. 25 Şubat 1980 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceMadde AdıGörüntüle
18TÂLİ'Î, İshâk Tâli'î Efendid. ? - ö. 1660-61Madde AdıGörüntüle