Madde Detay

Asıl adı Halîl’dir. 1250/1834 yılında Diyarbakır’da doğdu. Babası Sa’sa’a-zâde sanıyla tanınan bir zattır. Diyarbakır’ın Hz. Ömer zamanındaki fethinde valiliğe ilk tayin olan Sa’sa’tü’l-Abdî hazretlerinin soyundan geldiği rivayet edilmektedir (Ali Emîrî 1328: 125). 1260/1844 yılında babasıyla birlikte Mekke’ye göç etti ve oraya yerleşti. 1270/1854’te askerlik görevini ifa için Yemen’e gönderildi. 1279/1862 yılında Asîr (Suudi Arabistan’da) Emîri Âyız tarafından Hadîde kasabası muhasara edildiğinde tabur kâtibi olarak görev yapmaktaydı. Muhasara sırasında gösterdiği kahramanlıklar ve hizmetleri sebebiyle altın madalya ile ödüllendirildi ve alay kâtipliğine terfi etti. 1296/1879 senesinde alay eminliği görevinin ardından binbaşı rütbesine yükseltildi (Güner vd. 2003: 13). Ölüm tarihi bilinmemektedir.

Câzib, hat sanatında mahir olduğundan güzel levhalar yazmıştır. Dama oyununda ustadır. Öyle ki Ali Emîrî, onun tek bir taş ile oyun kazanmaya muktedir olduğunu ifade etmektedir (1328: 125). Arapçayı iyi bilen şairin, bir Dîvân oluşturacak miktarda şiire sahip olduğu söylenmektedir. Şiirine örnek Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid’dedir.

Ali Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. İstanbul: Matbaa-i Âmidî.

Beysanoğlu, Şevket (1996). Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları. C. I. Ankara: San Matbaası.

Güner, Galip ve  Nurhan Güner (hzl). (2003). Ali Emîrî Efendi, Esâmî-i Şu’arâ-yı Âmid. Ankara: Anıl Matbaası.

Âteşîn-ruhla o cânân gelicek bezmimize

Zülf ü hâlinden anın ûd ile anber tütecek

Câzib’in cezbi gibi tâ ki nedîmin göresin

Bu gice gör ki efendim ne hünerler tütecek

(Ali Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. İstanbul: Matbaa-i Âmidî. 125.)