Madde Detay

Akhisarlıdır. Mevlevidir. Derviş yaradılışlı, zaviye sahibi biriydi. Âşık Çelebi zayıf, kısa boylu, köse biri olduğunu söyler. İlim konusunda yeterli değildi, ama kıraatta iyiydi. Sultan Süleyman Manisa’da şehzade iken ona kasideler sunmuştu. Âşık Çelebi, 942/1535 yılında hacdan dönüp İstanbul’a geldiğinde Ferruhî’yi görüp sohbet ettiklerini söyler. 944/1537 yılında Ferruhî’nin memleketi olan Akhisar’a kadı olarak Çâkzâde atandı. Ferruhî’nin bir gazelinin “Kâfir olsun mey içüp âlemde dilber sevmeyen / Hey müselmanlar bu yolda ihtiyâr olmaz bana” beytini okuyan halkın bazı mutassıp kesimi Ferruhî’yi kadıya şikayet ettiler. Araları bozulunca elindeki herşey kadı tarafından alındı. Bunun üzerine Ferruhî, ne yapıp edip padişaha kıt’alar sunarak kadı Çâkzâde’yi bir şekilde azlettirmeyi başardı. Aşağıdaki kıt’a bunlardan biridir (Kılıç 2010: 1175).

Âh elinden Akhisar’un kâzisi Çâkzâde’nün

Mansıbın bî-gâneye aldurdı ben üftâdenün (Kılıç 2010: 1176)

Ferruhî’nin Zâtî, Revânî ve Tâli’î ile dostlukları vardı. Bir gazelinde yer alan “Ferruhî Zâtî Revânî Tâli’î vardur meger / Nazm ile şimdi gazel dimekde akrânun mı var” beytiyle de bu konuyu belirtir (Genç 2000: 438). Latîfî ve Sehî Bey onun şairliği hakkında farklı görüşlere sahiptir. Latîfî’ye göre; sade şiirleri vardı. Halk arasında şiirleriyle şöhret olmuş biri değilse de yeni mânâlar ve sanatlar üretme konusunda fena değildi (Canım: 2000: 429). Sehî Bey’e göre; fal ilmini ve şiir fennini iyi bilirdi. Şiirleri herkes tarafından bilindiği ve çok kişinin hoşuna gittiği için halk arasında beğenilip okunurdu (İsen 1998: 201). Nazire yazmayı severdi (Genç 2000: 438). Edirneli Nazmî, Mecmâ’u’n-Nezâir’inde Ferruhî’nin on naziresine yer vermiştir (Köksal 2012: 68).

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.2. İstanbul.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şuarâ ve Tabsıratü'n-Nuzemâ. Ankara: AKM Yay.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi , Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1999). Latîfî Tezkiresi. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

M. Şemseddin Sami (1306-16/1889-93). Kâmûsü'l-Alam C. I-VI.İstanbul.

Sungurhan-Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi,Tezkiretü'ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.03.2014]

Sungurhan-Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî,Tezkiretü'ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10733,metinpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.03.2014]

Gazel

Pâdişâhum hâtem-i la’l-i dür-efşânun mı var

Âleme hükm itmege mühr-i Süleymân’un mı var

Hân-ı hüsnünde nedendür gösterürsin la’lüni

Ey efendi ben kulına yohsa ihsânun mı var

Hey müselmanlar Sitanbul’un büt-i ra’nâsı çok

Kâfir-i bî-dinleri ancak Galata’nun mı var

Kande eylersin sürüyle uydurup âşıklarun

Kesmege Eyyûb-ı Ensârî’de kurbânun mı var

Ferruhî Zâtî Revânî Tâli’î vardur meger

Nazm ile şimdi gazel dimekde akrânun mı var 

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 438)