Madde Detay

Bey-zâde Lütfullâh Çelebî olarak bilinir. Ankara’da doğdu. Şair hakkında biyografik kaynaklarda verilen bilgiler ihtilaflıdır. Rıza Tezkiresi’nde mahlası ‘Iydî olarak verilmişken, Tuhfe-i Nâilî’de mahlası ‘Aydî, Safâyî ve Sicill-i ‘Osmânî’de ‘Abdî olarak gösterilmiştir. Kırım Han’ı Bahâdır Han’ın nedimiydi. Bektaşiliğe intisap etmesinin ardından, gezici dervişlere katılıp İran, Hindistan, Kıpçak ve Kırım’ı dolaştıktan sonra Osmanlı ülkesine gelmiştir. Rıza Tezkiresi’ne göre (Zavotçu 2009: 185) asık suratlı ve anlayışsız bir kişi olan şair, Safâyî Tezkiresi’ne göre (Çapan 2005: 370) şair tabiatlı, şiir meclislerini süsleyen, nükteli sözler söyleyen bir sohbet arkadaşıdır. Bey-zâde Derviş Lütfullâh, Osmanlı şairleriyle şiir meclislerinde bulunmuştur.  Biyografik kaynaklarda Farsça ve Türkçe şiirlerinin benzersiz olduğu söylenmektedir. Şairin ölümüyle ilgili bilgiler de kaynaklarda farklı biçimlerde verilmiştir. Tuhfe-i Nâilî’ye göre (Kurnaz vd. 2000: 716). 1056/ /1646 tarihinde vefat eden şairin mezarı İstanbul’dadır Safâyî Tezkiresi’nde ise ölüm tarihi 1054/1644, mezar yeri ise Kırım olarak gösterilmiştir (Çapan 2005: 370). 

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya Sicill-i Osmanî. C.6. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî. Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı.

Hisâr-ı sabrum eger olsa kal’a-ı âhen

Açar nigâhun ana her nazarda bin revzen

Perestiş-i saneme râhat eylemez hergiz

Mürîd-i Berhemen-i aşk olan Mesîhâ-fen

Misâl-i âyine her akse dilde yer virmez

Kimün ki kalbine mihrün olur fürûg-figen

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 185.)

Virdi firîb gönlüme bir gül-izâr şûh

Olmaz esîr bir güle zîrâ hezâr şûh

Geh çeşmi geh nigâhı çeker tîg gönlüme

Bir mesti aldı ortaya iki humâr şûh

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 186.)