Madde Detay

1200/1785 yılında Kerkük'te doğmuştur. Asıl adı Kâsım olup bunu mahlas olarak da kullanmıştır. Ayrıca şiirlerinde Seyyid Kâsım, Kâsımî ve Seyyid Kâsımî şeklinde mahlas görülmektedir. Kerküklü bir marangozun oğlu olan şair kendisi de marangozluk mesleğiyle hayatını kazandı. Ömrü boyunca Kerkük'ten hiç ayrılmadı. Tasavvuf ehli olan şair kendisini ibadete verdi. Tasavvufi tarikatı olmakla beraber hangi tarikata bağlı olduğu bilinmemektedir. Ancak kendisi bir aralık Abdalân'da oturan Şeyh İsmâ'il adlı zattan tarikat aldığını söylemektedir. 1261/1845 yılında Kerkük'te vefat eden Kâsımî Kerkük Kalesi'nde Hasan Mekkî Camii haziresine defnedilmiştir.

Bir Dîvân'ı olduğu bildirilmektedir. Kaside, tarih, gazel ve rubailerden oluşan ve müellif hattı olan 398 sayfalık mürettep Dîvân'ı Ata Terzibaşı'nın özel kütüphanesindedir. Terzibaşı'nın ifadesine göre bu Dîvân'da her sayfada ortalama 22 beyit bulunmaktadır ki bu da Dîvân'ın oldukça hacimli, 8000 beyit civarında olduğunu göstermektedir (1963: 87).

Kâsımî yazdığı kaside şeklindeki medhiyeleri karşılığında caize kabul etmediğini, hatta bir şiirinde bir oldu bitti karşısında kalarak hayatında ilk defa memduhundan ister istemez bir armağan aldığını fakat bundan dolayı da çok üzüldüğünü belirtmektedir. Şiirlerinde sünni akideleri göze çarpan Kâsımî, Osmanlı şairlerini taklit etmekle beraber Fuzûlî ve Nesîmî'nin de etkisinde kaldı fakat Türkmen şivesinden de kurtulamadı. Ata Terzibaşı'na göre Kâsımî, Kerkük'te yetişmiş şairler arasında orta seviyeli bir şair olmakla beraber Kerkük'te zamanının ileri gelen bir şairi sayılırdı. Dîvân'ının ilk yaprağının kenarına yazılan takrizler onu yaşadığı dönemin Kerkük'te en büyük şairi olarak tanıtmaktadır. Dîvân'ındaki birkaç Farsça şiiri onun bu dilde de edebi kudretini gösterir (Terzibaşı 1963: 86). Çok sayıdaki tarih manzumeleri döneminin önemli olaylarına ve şahıslarına ışık tutmaktadır.

Ata Terzibaşı (1963). Kerkük Şairleri. C. I. Kerkük.

Gazel

Leblerin şehd ü şekerden kand-i halvâdan lezîz

Kâmetin serv ü sanavberden ve tûbâdan lezîz

Gonca-i terdir yanagın kim hemîşe tâzedir

Ya karanfüldür açılmış verd-i ra'nâdan lezîz

Gerdenindir sîm yâ kâfûr yâ billûrdur

Nâz ile reftâr ider gül-berg-i mînâdan lezîz

Kaşların kavs-i kuzahdır yâ hilâl-i mâh-ı nev

Karşu durmuş birbirine tâk-ı kisrâdan lezîz

Gözlerin bir dürr-i deryâdır sadefden var olup

Yâ zuhal yâ müşterîdir gökde zehrâdan lezîz

Hâk-i kûyun âşıka ey dilber-i sîmîn-beden

Hoş gelür tahkîkde firdevs-i a'lâdan lezîz

Bir nigâh-ı merhamet-bahşınla şâd itsen beni

Sûz-ı aşkın seyl-i çeşmim kıldı deryâdan lezîz

Âferîn ey Kâsımî bu lafz-ı şekker-bârına

Kim gelür aşk ehline nutk-ı Mesîhâ'dan lezîz

(Ata Terzibaşı (1963). Kerkük Şairleri. C. I. Kerkük. 93-94.)