KÜNHÎ, Abdürrahîm

(d. 1183/1769 - ö. 1247/1831)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1183/1769'da İstanbul'da doğdu. Asıl adı Abdürrahîm, mahlası Künhî'dir. Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhlerinden Seyid Ebû Bekir Dede'nin üç oğlunun küçüğüdür. Annesi Sâidâ Hanım, Kutb-i Nâyî Osman Dede (öl. 1142/1729)'nin kızıdır. Künhî Dede, Yenikapı Mevlevîhanesi'nde büyük ağabeyi Şeyh Ali Nutkî Dede (öl. 1219/1805)'nin yanında tasavvuf, edebiyat ve musiki dersleri aldı. Genç yaşta musikiye ilgi duyarak dergâhın kudümzenbaşılığına kadar yükseldi. Diğer ağabeyi, Abdülbakî Nâsır Dede (öl. 1236/1820) idi. Devlet büyüklerinden ilgi gören Künhî Dede'yi, III. Selîm saraya almak istemişse de büyük ağabeyi Ali Nutkî Dede, buna müsaade etmemişti. O, 1246/1830 yılında Abdülbakî Nâsır Dede'nin oğlu şeyh Receb Hüsnî Dede'nin ölümü üzerine, Mehmed Sa'îd Hemdem Çelebi tarafından 1830'da Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhi olarak tayin edildi. Yaklaşık iki yıl sonra 62 yaşında vefat etti ve dergâha gömüldü. "Abdürrahîm Efendi pîrâna hemdem oldu" (1247) ölümüne düşürülen tarih mısrasıdır.

Kaynaklarda Türkçe şiirlerine rastlanılmayan Künhî Dede'nin, Farsça akıcı şiirleri ve Esrar Dede Tezkiresi'nde kayıtlı bir tarih kıtası vardır. Şiirlerinde genellikle tasavvufi konulara yer veren şairin şiirleri, bir Dîvân hâlinde toplanmamıştır.

22 yaşında hicâz ayinini besteledi ve böylece Türk Mevlevî Musikisi bestekârı olarak meşhur oldu. Künhî Dede, dönemin musiki üstatlarından olup anberefşan adlı bir makam terkip ettiği bilinmektedir. Musikide üstat mertebesine erişmiş olan Künhî, asıl büyük şöhretini bu alanda kazanmış olup hicaz, nühüft ve sabâ makamında üç güzel ayin bestelemiştir. Güfteleri kadar besteleri de âşıkânedir.

Kaynakça

Enver, Ali (1309). Semâ'hâne-i Edeb. İstanbul.
Erdemir, Avni (2000). Anadolu Sahası Musikişinas Divan Şâirleri. Ankara.
Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu'arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.
Öztuna, Yılmaz (1970-1976). Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi. İstanbul: MB Yay.
Tuman, Mehmet Nâil. Tuhfe-i Nâilî. MEB. Yayınlar Dairesi Bşk. Nüshası. No: B / 870.2 / n. 3629.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. NİLGÜN AÇIK ÖNKAŞ
Yayın Tarihi: 26.08.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TÂLİBÎ, Mustafa Tâlibî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Zeynep Orald. 15 Şubat 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Polat Onatd. 21 Ekim 1979 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4SÂBIK/ÂRİF, Kurşuncubaşı-zâde Koyunyemez Mehmed Ârif Ağad. 1769-70 - ö. 1819Doğum YılıGörüntüle
5KUDDUSİ, Ahmedd. 15.07.1769 - ö. 1849Doğum YılıGörüntüle
6ÂRİF, Muhammed Ârif Ağad. 1769-70 - ö. 1824Doğum YılıGörüntüle
7HÂKÎ, Mehmed Efendid. 1758-59 - ö. 1831-32Ölüm YılıGörüntüle
8CEVDET, Recâî-zâde Ahmedd. ? - ö. 1831Ölüm YılıGörüntüle
9AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Ölüm YılıGörüntüle
10AHMEDÎ / MÜRŞİDÎ, Seyyid Ahmed Mürşid Efendid. 1688-89 - ö. 1760-61MeslekGörüntüle
11RESÂ, Şeyh Haydar Resâ Efendid. ? - ö. 1700-01MeslekGörüntüle
12EROĞLU NÛRİd. ? - ö. 1603MeslekGörüntüle
13NÛRÎ, Tokadi-zâde Mehmed Nûrîd. 1833 - ö. 1889Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEYFÎ, Osmân Beyd. ? - ö. 1847/48Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NÂCÎ/HULÛSÎ, Hulûsî Nâcî Bey, İstanbullud. 1826 - ö. 1855 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Madde AdıGörüntüle
17NEV’Î, Yahyâd. 1533-34 - ö. 1599Madde AdıGörüntüle
18CEYHUNÎ, Çördük Oğlu Ömerd. 1847 - ö. 1912Madde AdıGörüntüle