LEBÎB, Şeyh Seyyid Mahmûd Efendi

(d. ?/? - ö. 1149/1737)
divan-tekke şairi
(Divan-Tekke / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl ismi Mahmûd olup Erzurum’da dünyaya geldi. Doğum tarihi belli değildir. Tezkireci Sâlim ve Râmiz’in vermiş olduğu bilgilere göre seyyiddir (İnce 2005: 601; Erdem 1994: 261). Tahsil hayatı ve İstanbul’a gelişi ile ilgili bilgi kaynaklarda bulunmamaktadır. Lebîb, ilim tahsilinden sonra İstanbul’da Kadiriye tarikatine girerek kendini bütünüyle tasavvufa verdi. “Değmez bu kadar rağbete bu âlem-i fâni” diyerek bütün dünya nimetlerini bir tarafa atıp, dergâhda mürşitlik vazifesini idame ettirdi (Erdem 1994: 261). Zamanının şeyhlerinden Eyüp kadısı Şeyh Hüseyin Efendi ile Şeyh Ebu’l Vefa dergâhında  ve ona intisab etti (Vassaf 2011: 432). Bu dönemden itibaren Şeyh Lebîb Efendi olarak anılmaya başlandı. 1149/1737 senesi sonlarında   İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Şeyh Ebu’l- Vefa Camisi haziresine defnedildi (Erdem 1994: 261; Kurnaz ve Tatçı 2001: 876; Süreyya 1333: 87)

Lebîb Efendi mutasavvıf bir şairdir. Şairliği ile ilgili olarak "şâir-i lebib-i hoş-güftar" (Erdem 1994: 261) şeklinde övgü ile zikredilen Lebîb, özellikle kaside ve tarihleri ile daha çok dikkat çekmiştir. Bu tarihlerinden biri, Topkapı Sarayı’nın üçüncü avlusunda Ahmed III. Kütüphanesinin merdiven sahanlığının önündeki lale motifleri ile süslü çeşmenin kitabesinde yer alan tarihidir: “Sordum ol âb-ı lâtifi çeşmeden / Hal-i dille didi kim Han Ahmed’in / Hayriyim hem ecriyim mahşerde Hak / Ecrin itâ eyleye ol emcedin / Ayn-ı ibretle nazar kıl ey LebÎb / Bâis-i gufranına ol erşedin / Eyle bu tarihi beş vaktine zam / Abdest ol sünnetiyle Ahmed’in (1131)” (suvakfi.org.tr)

Bilinen tek eseri, Salat-ı Hüviyyet adlı bir risaledir. Sâlim’in (İnce 2005:601) zikrettiği bu risale bir salavat-ı şerife’dir. Nüshalarına ulaşılamamıştır.
 

Kaynakça

Akkuş, Mehmet ve Ali Yılmaz (hzl.) (2011). Osmanzâde Hüseyin Vassaf. Sefine-i Evliya. C.1. İstanbul: Kitabevi Yay. 

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı. Ankara: AKM Yay.

http://www.suvakfi.org.tr/detay.asp?id=380 [erişim tarihi: 05.04.2014]

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şuarâ Salim Efendi. Ankara: AKM Yay. 

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Mehmed Süreyya (1333). Sicilli Osmani. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Amire. 


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR ERKAL
Yayın Tarihi: 15.04.2014
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Târih

Şeyh Hüsyn Efendi'nin Ölümüne Târih

Feyz-yâb-ı Şeyh Sa’deddin olup Seyyid Hüseyn
Cezbe-i enfâs-ı pâki itdi sırrından zuhûr

Mürşid-i kâmil mükemmil şeyh-i bî-hemtâ idi
Sâlikâna himmeti mebzûl şifâ-bahş-ı sudûr

Nûr-ı rûh-ı pür fütûhu âzim-i cennet olup
Mazhar-ı envâr-ı rahmet eylesün Rabbü’l-Gafûr

Ehl-i hâle dâ'im olsun feyz-i rûhâniyyeti
Eylemiş zâhirde hakkâ bezm-i fânîden mürûr

Didi tarîhin Lebîbâ harf-i cevher-dâr ile
Şeyhimiz Seyyid Hüseyn’nin kabridir me’vâ-yı nûr (1149)

(Akkuş, Mehmet ve Ali Yılmaz (hzl.) (2011). Osmanzâde Hüseyin Vassaf. Sefine-i Evliya. C.1. İstanbul: Kitabevi Yay. 432.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09Doğum YeriGörüntüle
2MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09Doğum YılıGörüntüle
5MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09Ölüm YılıGörüntüle
8MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09MeslekGörüntüle
11MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
13RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RAHMİ, Abdurrahîm Efendid. ? - ö. 1808-09Madde AdıGörüntüle
17MURADÎ, Sebahattin Kayad. 01.02.1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Madde AdıGörüntüle