Madde Detay

İstanbul'da doğmuştur. Asıl adı Mahmûd Nedîm Bey'dir. Dergâh-ı Âlî kapıcıbaşılarından Eğinli Genç Halîl Ağa'nın oğludur. Eğinli-zâde ve Kanarya sanlarıyla tanındı. Atâ Târîhi'nde "Eğinli Genç Halîl Ağa-zâde Kassâbbaşı ve İşkodralı Mustafa Paşa Kethudâsı Kanarya Mahmûd Nedîm Bey" şeklinde tanıtılmaktadır (Arslan 2010: 548). Sicill-i Osmânî'de ise Genç Halîl Ağa'nın torunu ve Turunç Mustafa Ağa'nın oğlu olarak bildirilmektedir (Mehmed Süreyyâ 1311: 549). Babasının vefatından sonra Hazîne-i Hümâyûn'a alınmış ve Enderundan yetişmiştir. 1223/1808'de Duhân Gümrükçüsü, sonra kassâbbaşı oldu. Sır kâtibi yamaklığı görevinde iken yükselerek kuyûd müdürü oldu, Sultan IV. Mustafa zamanında mâbeyincilik görevine getirildi. Bir süre sürgüne gönderildi. Affedildikten sonra Yeni Câmi tevliyeti verildi. Bir ara İşkodralı Mustafa Paşa'nın kapı kethudası oldu. 1255/1839 senesinde surre emini oldu fakat Mısır ihtilaliyle gidemeyip Şam'da kaldı. Vefatı konusunda kaynaklar muhtelif tarihler veriyorlar. Bâğçe-i Safâ-endûz'un metin kısmında ölümü için 1257/1841, haşiyede 1252/1836 tarihi verilmektedir (Oğraş 2001: 248). Sicill-i Osmânî'de, Kâmûsu'l-A'lâm'da, Osmanlı Müellifleri'nde ve Fatîn Tezkiresi'nde 1253/1837'de vefat etmiştir, deniliyor (Mehmed Süreyyâ 1311: 549; Şemseddîn Sâmî 1316: 4571; Bursalı Mehmed Tahir 1342: 157; Fatîn Dâvud 1271: 401). 1255/1839'da surre emini olduğuna göre vefatı için bu tarihi tercih etmek daha uygun olacaktır. Hakkındaki diğer kaynaklar Şam'da vefat ettiğini bildirmesine rağmen Sicill-i Osmânî'de ve Osmanlı Müellifleri'nde Eyüp'te medfun bulunduğu yazılmaktadır (Mehmed Süreyyâ 1311: 549; Bursalı Mehmed Tahir 1342: 157). Hatta Osmanlı Müellifleri'nde, Eyüp'te Sultan İskelesi'nde Mihrişah Sultân haziresinde medfundur, şeklinde ayrıntılı bilgi de verilmektedir.

Kaynaklar şu'aradan olduğunu ve Mehmed Şevket Bey adında bir oğlu bulunduğunu bildirmektedir.

Osmanlı Müellifleri'ne göre kendi zamanında meydana gelen günlük hadiseleri, dîvan tevcihatlarını, avârız-ı mülkiyyeden zabt ve tahrire şayan olan olayları seçerek bir Târîhçe yazmıştır, ayrıca bir Dîvânçe'si de bulunmaktadır (Bursalı Mehmed Tahir 1342: 157).

Arslan, Mehmet (hzl.) (2010). Tayyârzâde Atâ - Osmanlı Saray Tarihi - Enderûn Tarihi. C. IV. İstanbul: Kitabevi Yay.

Bursalı Mehmed Tahir (1342). Osmanlı Müellifleri. C. III. İstanbul.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz'u. Burdur.

Şemseddîn Sâmî (1316). Kâmûsü'l‑A‘lâm. C.VI. İstanbul.

Gazel

Şu'â'-ı şark-ı vasl-ı yâr pür-şûr oldı gitdikçe

O şûhun hüsn-i âlem-sûzı meşhûr oldı gitdikçe

Felek de sînesin mecmû'a-i hakkâka döndürdi

O mâhın defter-i dâgında mestûr oldı gitdikçe

Kırıldı şîşe-veş seng-i sitemle kalb-i üftâde

Hemân kasr-ı dil-i agyâr ma'mûr oldı gitdikçe

Ne hikmet pertev-i lutfın dirîg itmez iken ol mâh

O meh-rû hüsn-i âlem-tâba magrûr oldı gitdikçe

Humâr-ı keyf-i vuslat çekmezem dirdi Nedîm ammâ

Şarâb-ı şîv-i aşkınla mahmûr oldı gitdikçe

(Arslan, Mehmet (hzl.) (2010). Tayyârzâde Atâ - Osmanlı Saray Tarihi - Enderûn Tarihi. C. IV. İstanbul: Kitabevi Yay. 548.)