Madde Detay

Asıl adı Osman Ferit’tir. Trabzon Çaykara’ya bağlı Soğanlı köyünde doğdu (Uzman 2018: 17). Ailesi yazın Çatıksu’da kışın Çaykara’ya bağlı Soğanlı köyünde ikamet ettiği için, bazı kaynaklarda doğum yeri olarak Çatıksu köyü geçer. Kuranoğulları lakabı ile tanınan ailesi, Trabzon’un Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesinden sonra Van civarlarından buraya nakledilen Kurtoğlu aşiretine mensuptur (Birinci 2003: 27). Babası son Osmanlı-Rus savaşında Erzurum’da şehit oldu. İlkokulu Çaykara’da, ortaokulu Bayburt’ta okudu (Işık 2007: 3604). Trabzon’da başladığı liseyi 1935’te Ankara Erkek Lisesi’nde tamamladı (Birinci 2003: 30). DTCF’nin ilk talebelerinden olan Turan, 1938'den sonra bir müddet Fransa'da (Birinci'den aktaran Uzman 2018: 32) eğitim gördükten sonra 1940’ta mezun oldu (Komisyon 1998: 385). Hemen ardından Ord. Prof. Dr. M. Fuat Köprülü’nün yanında Ankara Üniversitesi’nde akademik hayatına başladı. 1941’de doktora tezini 1943’te de doçentlik tezini takdim etti (Birinci 2003: 34). Bir müddet İngiltere’de kaldıktan sonra 1949’da TTK aslî üyeliğine seçildi. 1951’de profesör oldu. 1954 ve 1957 seçimlerinde Demokrat Parti’den Trabzon milletvekili olarak TBMM’ye girdi (Komisyon 2010). 1955’te Ankara Türk Ocağı reisi olan Turan, 1959’da bir müddet olmak üzere, 1966’dan 1973’e kadar Türk Ocakları Genel Başkanlığı görevinde bulundu (Birinci 2003: 53). 1956'da Osmanlı hanedanından olan Satıâ Hanım ile evlendi (Köymen 1978: 1). Siyasî hayatı 27 Mayıs İhtilâli ile kesintiye uğradı. On altı ay cezaevinde yattı. 1964’te AP’nin Genel Başkan Yardımcılığı görevine geldi ve 1965’te yeniden milletvekili oldu (Birinci 2003: 41). 1969 seçimlerinde MHP’den Trabzon milletvekili adayı olduysa da seçilemedi (Birinci 2003: 42). Bu sıralarda siyasî sebeplerden dolayı üniversitedeki kürsüsünden uzakta tutuldu. Fransızca, İngilizce, Arapça ve Farsça bilen Turan, 17 Ocak 1978’de İstanbul’da öldü (Birinci 2003: 28).

Kopuz, Ülkü, Belleten, DTCF, Millet, Bozkurt, Türklük, Zafer, Hilâl, İslâm Medeniyeti, Türk Yurdu, Fedai gibi dergilerde Türk tarihine ve cemiyet hayatına dair kaygı, düşünce ve değerlendirmelerini ortaya koyduğu birçok yazısı olan Turan’ın edebî bir eseri mevcut değildir. Buna karşılık dönemin Türk Yurdu dergilerinde Türk dili ile ilgili kaleme aldığı fikir yazıları oldukça ses getirmiştir. Tarih profesörlüğü unvanının yanı sıra Türk düşünce hayatına sunduğu katkılar önem arz eder. Özellikle Türkiye Selçukluları üzerine yaptığı çalışmaları bu bağlamda değerlendirmek yerinde olacaktır.