Madde Detay

Çorum'un Yavruturna mahallesinde doğdu. Asıl adı Mehmed Rüşdî'dir. Gökeşmeoğullarındandır. O dönemin müderris ve müftülerinden Ahmed Feyzi Efendi'nin kardeşidir. Bir süre Çorum medreselerinde öğrenim gördü. 25 yaşındayken Çorum'dan ayrıldı. Ölümüne kadar gurbette yaşadı. Samsun, Trabzon, Erzincan, Hasankale ve Kars'ı gezdi. Kars'ta orduya katıldı. 1855 yılında şehri kuşatan Rusya’nın Kafkasya genel valisi Muraviev güçlerine karşı savaştı. Savaş bitince bir süreliğine Çorum'a gelerek abisi Ahmed Feyzi'nin derslerini izledi. Sonra yeniden gurbete çıktı. İstanbul'a gitti. Burada Şirvânizâde'nin derslerine devam etti. Tuna boylarında tüccarlık yaptı. Pazarcık’ta, Ruscuk’ta bulundu. Arnavutluğun Kızanlık, Totragan ve Menkalya şehirlerinde gümrük memurluğu yaptı. Yaşamının buraya kadar olan bölümünü 1871'de yazdığı uzun bir şiirde anlattı (Ercan 1991: 152). Ölüm tarihi bilinmeyen Rüşdî'nin yayımlanmış ya da el yazması bir yapıtı bulunmamaktadır.

Ercan, Abdullah (1991). 14. Yüzyıldan Günümüze Çorumlu Şairler. Çorum: Hitit Festivali Komitesi.

Hayatını Anlatan ve 76 Dörtlükten Oluşan Şiirinden:

Sabâvet hâlimde gezerken bâb bâb

Aşka düşüp değiştirdim etvârı

Rüyâda bir pîre ettim intisâb

Destin takbîl edip verdim ikrârı

Ol vakitde dersim idi Kâfiye

Tatillerde okur idim Şâfiye

Bilmezdim ben nedir vezn ü kâfiye

Anlamazdım güzel gazel eş’ârı

Havalandı hemen ankâ-yı aşkım

Serim sersem etti sevdâyı aşkım

Temevvüs eyledi deryâ-yı aşkım

Tecâvüz eyledi hadd ü kenârı

Tefekkür eyledim ol demde nidem

Başım alıp kangı diyâra gidem

Gecelerde ağlar bu iki dîdem

Yanar canım eyler dil âh u zârı

Yanıp yakılarak eyledim tahsîk

Mantıkla mânia okuyup tekmîl

Fıkıhda zabtetdim nice mesâ'il

Hemîşe etmişim sarf-ı efkârı

Bazen ister idim bir âli şöhret

Bazen ister idim râh-ı mezellet

Bazen ister idim uzletde vahdet

Rey-i aklın asla yokdu kararı

Sinnim dahi erdi yigirmi beşe

Elim varmaz oldu gayri bir işe

Çille-i aşk ile düşüp telâşe

Bilmez oldum artık kârı zararı

Gerçi bu aşkımı etmezdim ikrar

Lâkin aşk kendisin eyledi izhar

Anlayıp serzeniş edince ağyar

Ol vakit eyledim terk-i diyârı

...

Ercan, Abdullah (1991). 14. Yüzyıldan Günümüze Çorumlu Şairler. Çorum: Hitit Festivali Komitesi. 153-160.