Madde Detay

Asıl adı Mustafa’dır. Bosna eyaletine bağlı Ahlona kazasında doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1121/1709-10 yılında İstanbul’a gitti. Fâtih Sultân Mehmed’in yaptırdığı Çifteayak Medresesinde öğrenim gördü. Belli bir süre sonra devrin önemli isimlerinden Babatâgî Yek-çeşm İsmâil Efendi’nin yanında bulundu ve ondan ders aldı. Tezkire sahibi Sâlim Efendi’nin (ö. 1743) babası Şeyhülislâm Mirzâ Mustafa Efendi’nin (ö. 1722) tavsiyesi ile Yağlıkçızâde Mehmet Efendi’nin danişmentliğine atandı. Daha sonra Süleymaniye Medresesi’ndeki hadis mektebinden ayrılıp Selânik’e gitti. Sultan III. Ahmed’in veziriazamı Damad İbrâhim Paşa’nın (ö. 1730) sadaretinin ilk yıllarında reisülküttab olan Mehmed Efendi’nin isteği ile İstanbul’daki İngiltere ve Hollanda (Sâlim Tezkiresi’ne göre Venedik) elçiliklerinde çevirmen olarak görev aldı. Bu görevindeyken kendi isteği ile emekli oldu. 1176/1762-63 yılında vefat etti.

Şiirlerinde “Sem’î” mahlasını kullanan Mustafa Efendi, nazım ve nesir alanında tanınmış olup Râmiz Tezkiresi’nde temiz hayalleri ile Sâbit'in izinden giden bir şair olarak anılmaktadır (Erdem 1994: 166). Sâlim'in Tezkiretü'ş-Şu'arâ'sında da nazma ve nesre hâkim, hitabı güçlü bir kişi olarak anılmaktadır (İnce 2005: 279).

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Tezkiresi. Ankara: AKM Yay. 

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay.

Gazel

Günâh-ı bende-i nâ-çîz iken ülûf ülûf

Yine mu’âmele-i lutf ider ‘Afüvv ü Ra’ûf

Metâ’-ı magfiretin vefretin hayâl eyle

‘Ayâr-ı hâlis ile geçmede nukûd-ı züyûf

Edâ eder mi sanır murg-ı hoş-nevâ-yı çemen

İhâta etmedigi midhati zurûf-ı hurûf

‘Ulüvv-i himmete vâ-bestedir hümûm u keder

Hüsûf mâha gelür ekser âftâba küsûf

Cenâb-ı Vâhid-i Gaffâr Sem’iyâ bî-şek

Hezâr mücrimi âzâd ider gam-âlâ-nûf 

(Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay. 166.)