SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolak

(d. 1891 / ö. 1949)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Hacı Mustafa Çolak olan ve Çolak Hacı olarak tanınan âşık, şiirlerinde Sözdoğuran mahlasını kullanmaktadır. Hacı Mustafa Çolak, 1891 yılında Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Işıklı köyünde doğmuştur (Arı 2009: 210). Ulus Gazetesinde yapılan bir derlemede Kozan’ın Hamam köyünde yaşadığı belirtilmiştir (Ulus 1943:4). 1949'da vefat etmiştir.

Âşık Sözdoğuran, bâde içmemiş ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Saz çalma özelliğine sahip değildir. Şiirlerinde konu olarak sevgiliye serzeniş, tabiat sevgisi, hayvan sevgisi, sosyal bozuklar hakkında şikâyet gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinin içeriğinde nasihat, at, ölüm, felekten şikâyet, aşk, vuslat temlerini kullanmıştır (Arı 2009: 2013). Sözdoğruran’ın şiirlerinde, Anadolu insanın beklentisiz sevgisini ve doğayı yaşayan bir varlık olarak görerek ona verdiği kıymetin izlerini görmek mümkündür. Eserlerini 8’li ve 11’li hece ölçüsü ile yazmıştır. Dörtlüklerinde; benzetmeler, halk söyleyişleri, deyimler ve atasözlerini sık sık kullanmıştır. Çolak Hacı Sözdoğuran’ın Atatürk’e yazdığı ağıt içerisinde en çok bilinen dörtlük şöyledir: Türk vermezdi çaren bulunsa eğer/Kıymetin cihanın varına değer/Dünyanın vefası yoğumuş meğer/Ay gamlandı güneş dön oldu bugün (Aydemir 1965: 3899; Boratav 1982: 194). Aynı ağıtın tüm dörtlükleri; "Karagün Oldu Bugün" adı ile Cahit Begenç tarafından derlenerek Ulus gazetesinde yayımlanmıştır.

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana’da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altın Koza Yay.

Aydemir, Orhan (1965). “Halk Ozanlarından Atatürk’e”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 9. 17:  3897-3900.

Boratav, Pertev Naili (1982). Folklor ve Edebiyat 2. Ankara: Adam Yay.

Ulus Gazetesi (10/11/1943). 4. Sayfa Çarşamba 10 Sonteşrin.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BİLGE SAVCI
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Doğum YeriGörüntüle
2Perihan Karayeld. 1940 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3GÜLAB/DAVUDÎ, Gülab Ali Davudîd. 1940 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
5Halit Fahri Ozansoyd. 13 Temmuz 1891 - ö. 23 Şubat 1971Doğum YılıGörüntüle
6Mehmet Emin Erişirgild. 1891 - ö. 07 Şubat 1965Doğum YılıGörüntüle
7İBAD, İBADÎ, İBAD HOCA, Abdullah Çelebid. 01.07.1866 - ö. 25.03.1949Ölüm YılıGörüntüle
8ZUHURÎ, Tevfik Bozkurtd. 12.04.1887 - ö. 21.02.1949Ölüm YılıGörüntüle
9ÇOBAN SÜLEYMAN/FAHRİ, Süleyman Kayad. 1891 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
10ZAMAN MUHARRAMOVd. 1933 - ö. 1994MeslekGörüntüle
11AVDI İSE OĞLU AVDIYEVd. 1910 - ö. ?MeslekGörüntüle
12SELAHATTİN BAYSALd. 10.04.1942 - ö. 11.03.2015MeslekGörüntüle
13KUL MEHMET/HALAÇOĞLU, Mehmet Halaçoğlud. 1917 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14GÜHER HATUNÎ, Güher Hatun Salad. 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DURSUNOĞLU, Gökmen Dursund. 25.09.1983 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BOYACI, Ali Rıza Gözütokd. 1916 - ö. 1996Madde AdıGörüntüle
17CEMAL, Cemal Köşebaşıd. 1919 - ö. 15.03.1984Madde AdıGörüntüle
18RUHÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle