SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolak

(d. 1891 / ö. 1949)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Hacı Mustafa Çolak olan ve Çolak Hacı olarak tanınan âşık, şiirlerinde Sözdoğuran mahlasını kullanmaktadır. Hacı Mustafa Çolak, 1891 yılında Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Işıklı köyünde doğmuştur (Arı 2009: 210). Ulus Gazetesinde yapılan bir derlemede Kozan’ın Hamam köyünde yaşadığı belirtilmiştir (Ulus 1943:4). 1949'da vefat etmiştir.

Âşık Sözdoğuran, bâde içmemiş ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Saz çalma özelliğine sahip değildir. Şiirlerinde konu olarak sevgiliye serzeniş, tabiat sevgisi, hayvan sevgisi, sosyal bozuklar hakkında şikâyet gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinin içeriğinde nasihat, at, ölüm, felekten şikâyet, aşk, vuslat temlerini kullanmıştır (Arı 2009: 2013). Sözdoğruran’ın şiirlerinde, Anadolu insanın beklentisiz sevgisini ve doğayı yaşayan bir varlık olarak görerek ona verdiği kıymetin izlerini görmek mümkündür. Eserlerini 8’li ve 11’li hece ölçüsü ile yazmıştır. Dörtlüklerinde; benzetmeler, halk söyleyişleri, deyimler ve atasözlerini sık sık kullanmıştır. Çolak Hacı Sözdoğuran’ın Atatürk’e yazdığı ağıt içerisinde en çok bilinen dörtlük şöyledir: Türk vermezdi çaren bulunsa eğer/Kıymetin cihanın varına değer/Dünyanın vefası yoğumuş meğer/Ay gamlandı güneş dön oldu bugün (Aydemir 1965: 3899; Boratav 1982: 194). Aynı ağıtın tüm dörtlükleri; "Karagün Oldu Bugün" adı ile Cahit Begenç tarafından derlenerek Ulus gazetesinde yayımlanmıştır.

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana’da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altın Koza Yay.

Aydemir, Orhan (1965). “Halk Ozanlarından Atatürk’e”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 9. 17:  3897-3900.

Boratav, Pertev Naili (1982). Folklor ve Edebiyat 2. Ankara: Adam Yay.

Ulus Gazetesi (10/11/1943). 4. Sayfa Çarşamba 10 Sonteşrin.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BİLGE SAVCI
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMET DURAN/AHMET, Ahmet Duran Aydoğand. 1911 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEFİLÎ, Hasan Yaşard. 01.01.1938 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MERKEZÎ, Şeyh Mûsâ Merkez Muslihiddîn Efendid. ? - ö. 1551-52Doğum YeriGörüntüle
4SÜLEYMAN, Süleyman Arsud. 1891 - ö. 1948Doğum YılıGörüntüle
5Selim Nüzhet Gerçekd. 1891 - ö. 12 Aralık 1945Doğum YılıGörüntüle
6Mehmet Emin Erişirgild. 1891 - ö. 07 Şubat 1965Doğum YılıGörüntüle
7İbrahim Alâettin Gövsad. 1889 - ö. 29 Ekim 1949Ölüm YılıGörüntüle
8Celal Sıtkı Gürlerd. 1905 - ö. 27 Ekim 1949Ölüm YılıGörüntüle
9Hıfzı Tevfik Gönensayd. 1892 - ö. 13 Kasım 1949Ölüm YılıGörüntüle
10MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978MeslekGörüntüle
11ABİDİN, Abidin Yıldırımd. 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
12YAZICIOĞLU, Muharrem Yazıcıoğlud. 1928 - ö. 11.08.2007MeslekGörüntüle
13RABİA SULTAN, Rabia Barışd. 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14UMMANÎ, Kurşun Saraçd. 1933 - ö. 1984Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KARAŞAHİN, Şahin Karaşahind. 1927 - ö. 2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KULU HÜSEYNOĞLU VALİYEVd. 1903 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÜLFETÎ, İsmaild. 1808 - ö. 1898Madde AdıGörüntüle
18RÜŞDÎ, Hacı Veliyüddîn, Ayaşlıd. ? - ö. 1842Madde AdıGörüntüle