YAHYÂ, Yahya Dede Efendi

(d. ?/? - ö. 1100/1688)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Yahyâ Dede Efendi hakkında bilgi veren, tespit edebildiğimiz en eski kaynak Esrar Dede (ö. 1797)'nin Tezkire'sidir (Genç 2000: 532). Daha sonra kaleme alınmış olan Ali Enver'in Semâ'hâne-i Edeb'inde (1309/1891) ve Nail Tuman'ın Tuhfe-i Nâilî'sinde (2001: 1218) Esrar Dede'nin verdiği bilgiler tekrar edilmektedir. Kaynaklara göre Yahya Dede, aslen Bağdatlı olup ailesi Mevlevi meşayıhındandır. Şair, zamanın Bağdat Mevlevihanesi postnişini Nasîrâ Dede (ö. 1050/1640)'nin terbiyesinde yetiştikten sonra Konya'ya gitmiş ve orada sülûkünü tamamlamıştır. Nasîrâ Dede'nin vefatı üzerine ise onun yerine Bağdat Mevlevihanesi şeyhliği ile vazifelendirilmiştir. 50 yıla yakın bir süre irşad görevini yürüten şair, 1100/m. 1688 yılında Bağdat'ta vefat etmiştir. Vefatından sonra şeyhliğe oğlu Azîzî Dede getirilmiştir.

Yahya Dede'nin şiirlerinden, ilgili kaynaklarda misal olarak verilmiş olan Bağdat valisi İbrahim Paşa'nın yaptırdığı camie düşürdüğü tarih, 1 tarih mısra, ile bir Farsça rubaisi tespit edilebildi.

Kaynakça

Ali Enver (1309/1891). Semâ-hâne-i Edeb. İstanbul: Alem Matbaası. 262.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596.

Tuman, Nail (2001). Tuhfe-i Naili: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. ÜZEYİR ASLAN
Yayın Tarihi: 14.03.2014
Güncelleme Tarihi: 21.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Tarih

Yapdı İbrâhîm Pâşâ beytullâh ola sa'yi kabûl

***

Enzâr-ı bed ki tâ zi-'adem hest bûde end

Her lahza be-ihtiyât kemer best bûde end

Ân dem ki çeşm-i mest-i turâ în-hatâ resîd

Mustahfizân-ı dîde meger mest bûde end

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596, 533)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Doğum YeriGörüntüle
2NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Doğum YeriGörüntüle
3İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Doğum YeriGörüntüle
4ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Doğum YılıGörüntüle
5NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Doğum YılıGörüntüle
6İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
7ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Ölüm YılıGörüntüle
8NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Ölüm YılıGörüntüle
9İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
10ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33MeslekGörüntüle
11NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83MeslekGörüntüle
12İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913MeslekGörüntüle
13ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Madde AdıGörüntüle
17NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Madde AdıGörüntüle
18İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Madde AdıGörüntüle