ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HURREMÎ, Ahmed, Zilelid. ? - ö. 1848Doğum YeriGörüntüle
2SELMANİ, Hasan Selmand. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SEVDAÎ, Duran Eroğlud. 01.01.1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MAZLUMÎ, Ahmetd. 1870 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED SA'ÎD, Teke-zâded. 1870 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
6TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7GURBAN AĞDABANLI, Gurban Gocayevd. 1868? - ö. 1933?Ölüm YılıGörüntüle
8Ahmet Haşimd. 1887 - ö. 4 Haziran 1933Ölüm YılıGörüntüle
9Abdürehim Esedoğlu Hakverdiyevd. 4 Mayıs 1870 - ö. 12 Aralık 1933Ölüm YılıGörüntüle
10KUL RABİA, Rabia Ceyhand. 1946 - ö. 1994MeslekGörüntüle
11ZAHİDEd. 1911 - ö. 1965MeslekGörüntüle
12KARAYİĞİT OSMAN, Osman İperd. 01.10.1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ENGİN BACId. 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RAŞİT YILDIZd. 1923 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NAZMİ/HAFIZ KÂMİL, Hüseyind. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AHMET ERTEMd. 1895 - ö. 1947Madde AdıGörüntüle
17OSMAN/COŞKUN/KEMTER OSMAN COŞKUN, Osman Çaprazd. 1921 - ö. 2000Madde AdıGörüntüle
18TAL’ATÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle