Madde Detay

1860’ta Trabzon’un Tonya ilçesine bağlı Karaağaç Köyü’nde doğdu. Fazla bir eğitim almamasına rağmen kendi kendisini yetiştirdi. Bilinen tek eseri 1300 yılında tamamlanmış olan 178 beyitlik Risâle-i Ahvâl-i Âhir-Zamân adlı mesnevidir. Ahmed Efendi, eserini insanlara faydalı olacağı düşüncesiyle ve nasihat vermek amacıyla Hakk’ın rızası için kaleme almıştır. İnsanların kolay anlayacağı bir dil ve üslup kullanmıştır. Şekil özelliklerinden ziyade manaya önem vermiş, dünya ve ahiret konusunda halkı bilgilendirmeye çalışmıştır.

Kalyoncu, Hasan (1989). Her Yönüyle Tonya. Akçaabat: Top-Kar Matbaacılık.

Tonyalı Ahmed (1230). Risâle-i Ahvâl-i Âhir Zamân. İstanbul: Ali Râifi Efendi Matbaası.

Risâle-i Ahvâl-i Âhir Zamân'dan

Ey azîzler bildiniz mi bu zamân âhir zamân

Bundan evvel geldi geçdi nice bin dürlü zamân

Güzel iken iş bu insân güzel idi her zamân

Şimdi insân fitne oldı neylesün âhir zamân

...

Bir ölüm var bizim için bilmeyiz ki ne zamân

Elde fırsat dilde ruhsat kıl tedârik her zamân

Hem kıyâmet var muhakkak hem bilinmez ne zamân

Korku vardır gice gündüz her nefeste her zamân

Ağlayalım yalvaralım Rabbimize her zamân

Yardım ide cümlemize her makâmda her zamân

Nice insân yeryüzünde geldi gezdi bir zamân

Gâfil iken mevt irişdi bulmadılar hiç amân

...

Hem ezelden bir turâbdan akrabâyız biz bize

Şimdi insân âsî oldı akrab olduk biz bize

...

Temâm itdin bi-hamdillahi beyân itdin bi-hamdillahi

Okuyup dinleyen billâhi arar her derde dermânı

(Tonyalı Ahmed (1230). Risâle-i Ahvâl-i Âhir Zamân. İstanbul: Ali Râifi Efendi Matbaası. 1-31.)