Madde Detay

Bursalıdır. İyi bir eğitim gördü. Bursa’da, Halvetî Debbâğ-zade Şeyh Mustafa Efendi’ye intisap etti. Sesi de güzel olduğundan reis-i zâkiri Mühtedî Yahyâ’dan ve devrin bazı değerli müzik adamlarından ders aldı ve ardından reis-i zâkirân oldu. Şeyhi vefat edince 1085/1674’te Bursa’da Narlı Tekkesi şeyhi Konevî es-Seyyid Şeyh Mehmed Efendi’nin hizmetinde bulundu. Fenarî Ahmed Paşa Zaviyesi’nde postnişin olan Mükahhal Derviş İsmail vefat edince Konevî Şeyh Mehmed Efendi’nin izniyle 1113/1701-02’de buraya şeyh oldu. Tuhfe-i Nailî’ye göre 17 Şaban 1116 / 15 Aralık 1704'te öldü. Sicill-i Osmanî’de verilen tarihin (17 Şaban 1118 / 24 Kasım 1706) yanlış olduğu belirtilir. Diğer kaynaklar da Tuhfe-i Nailî’de verilen tarihte birleşir. Ahmed Paşa Zaviyesi’ndeki görevi sırasında vefat eden Aklî, aynı zaviyenin yakınındaki Yeni yer Kabristanı’nda gömülüdür.

Mizahî tabiatlı, dostları arasında sevilen bir kişi olan Aklî’nin, on iki makam ve yirmi dört şubedeki besteleri zikir ehli tarafından bilinirdi. Neyzen ve bestekâr Aklî’nin binden fazla beste yaptığı rivayet edilir fakat bilindiği kadarıyla günümüze ulaşan eseri yoktur. Şu ana kadar divanına rastlanmayan Aklî, tarih söylemekte başarılı, mutasavvıf bir şairdir. Kaynaklarda şu iki tarihi kayıtlıdır:

eş-Şeyh Ebûbekir Efendi’nin vefatına düşürdüğü tarih

Endâmına uymaz yüri bu câme-i vahdet

Zâhid nemed-i ehl-i fenâ başka kesimdir (1077/1666-67)

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1998). İsmail Beliğ, Bursalı: Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân. Ankara. 164).

Mahmud-zâde Mehmed Efendi’nin vefatına düşürdüğü tarih

Sâkin-i cennet-i firdevs ola Mahmûd-zâde (1091/1680)

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1998). İsmail Beliğ, Bursalı: Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân. Ankara. 389).

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1998). İsmail Beliğ, Bursalı: Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân. Ankara. 495-96.

Akbayar, Nuri (hzl.). (1996). Mehmed Süreya, Sicill-i Osmanî. C. 1. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 229.

Arslan, Mehmet (hzl.) (1994). Mehmed Sirâceddin: Mecma’-ı Şu’arâ ve Tezkire-i Üdebâ. Sivas. 61-62.

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri: Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Yay. 194-95.

Erdemir, Avni (1999). Anadolu Sahası Musikişinas Divan Şairleri. Ankara: Türk Sanatı ve Eğitimi Vakfı (TÜSAV) Yay. 47-48.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.). (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 693.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şakaik-i Numaniyye ve Zeyilleri, Vekayiü’l-Fudalâ II-III. Şeyhî Mehmed Efendi. C. 4. İstanbul: Çağrı Yay. 413-14.

Gazel

fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün

Kâkül-i müşgînini dilber perîşân etmede

Bûy-ı zülfiyle cihânı anber-efşân etmede

Kanda açılsa gül-i ter dâmenin tutmakda hâr

Bülbül-i şeydâ hemân beyhûde efgân etmede

Bir kemân-ebrû cüvânın dâmına sayd oldu dil

Tîr-i dil-dûz-ı nigâhı günde bin kan etmede

Kaldılar hayrân u dem-beste tabîbân-ı zamân

Aklî-i dil-hastenin derdine dermân etmede

(Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri: Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Yay. 195; Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.). (2001).  Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 693.)