Madde Detay

Ayşe, bilinmeyen bir tarihte Mersin Gülek’te doğmuştur. 1. Dünya Savaşı’na katılan oğullarına yazdığı destandan hareketle 19. yüzyılın sonunda doğduğunu ve 20. yüzyılın ortalarına kadar yaşadığını söylemek mümkündür. Kaynaklarda âşığın hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Müjgan Cunbur, Ayşe'nin Çukurova'da yaşadığı için Çukurovalı diye anıldığını söylemektedir (Cunbur 2011: 309). Cunbur, Başakların Sesi adlı eserinde de (1968: 187) Çukurovalı Ayşe'den "asker analarının sembolü" olarak bahseder (Turan vd. 2014: 59). Âşığın ölüm tarihi de bilinmemektedir.

Ayşe, şiirlerinde mahlas kullanmamaktadır. Sadettin Nüzhet Ergun'un Türk Şairleri (1960: 610) ve Müjgan Cunbur’un Osmanlı Dönemi Türk Kadın Şairleri (2011: 309-311) adlı kitaplarında Çukurovalı Ayşe'nin 1914-1918 yıllarında Birinci Dünya Savaşı sırasında yazdığı Oğul Destanı'nın yirmi dörtlüğü yer alır. Destanda Ayşe, dört oğlunun dört ayrı taburda askerlik yaparken beşinci oğlunun askere alındığını ve yaşadıkları durumu anlatır. Destanda gençlerin askere gidişi "Gel ağlayak bacım Melek/ Sen oğlansız ben oğlansız" dizeleriyle anlatır. Cukurovalı Ayşe, çocuklarını askere yollayan bütün annelerin hislerine tercüman olmuştur. Destan 8'li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Destanda Çukurova bölgesine ait mahalli kelimeler dikkati çekmektedir.