Madde Detay

Priştinelidir. Asıl adı Mustafa olup Sürmeli Kadın sanıyla tanındı. Nûhî ve Levhî’nin kardeşidir. Şehzâde Mehmed’e Manisa’da mutfak kâtipliği yaptı. Şehzâdenin ölümü üzerine İstanbul’a döndü. Defterdar kalemine girdi. Esrar Dede Mevlevî olduğunu belirtir. Aklî dengesini kaybettiği için emekli edilen Azmî ölünceye kadar İsfendiyarlı Mustafa Paşa’nın himayesinde kaldı (Kılıç 2010: 1067-1069, Genç 2000: 363, 364).

Enver, Ali (1891). Semâ‘hâne-i Edeb. İstanbul: Rıfat Matbaası. 

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Haluk, Mustafa İsen, Recep Topalrı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Aşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 06.03.2014]

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü’l-A’lâm. C. 4. İstanbul.

Dil-berün sînedeki şevkiye dâgın yakasın

Tâ kıyâmet yine bir ‘ışk çerâgın yakasın

Ey musavvir kadd-i dildârı idersen tasvîr

Hâk-rîz eylemege serv budâgın yakasın

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Aşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 1070.)

Dinle diyem derd ile birkaç makâl

Pûte-i ‘aşk içre tenüm oldı kâl

Döne döne murg-ı dil oldı kebâb

Kalmadı sûz ile yanup perr ü bâl

Kalmış idi tende hemân bir ramak

Buldı yine ‘aşk ile bir pâre-hâl

Gamlar ile mûya dönüp cism-i zâr

Nâle ile oldı bu ten hem-çu nâl

Nukta döküp reml urursam eger

Hâne-i âteşde düşer bana fâl

Âh mine’l-ışkı ve hâlâtihî

Ahraka kalbî bi-harârâtihî

Zerresi ‘aşkun kime kılsa eser

Mihr-sıfat anı ider der-be-der

Ehl-i vakâr olsa misâl-i cibâl

Hâke salup eyleye zîr ü zeber

Bagladılar böyle tılsımın ‘ıyan

Kim ki ayak basa virür cân u ser

Sûfî ne tan bilmeye keyfiyyetin

Anlayamaz mertebe-i ‘aşkı har

Aşk odına duymaya âhın dahi

Girse semenderde yakar bâl ü per

Âh mine’l-ışkı ve hâlâtihî

Ahraka kalbî bi-harârâtihî

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 364, 365.)