Madde Detay

Asıl adı Hamza olan âşığın varlığı, Fahri Bilge’nin derlemeleri sayesinde tespit edilebilmektedir. Fahri Bilge’nin verdiği bilgilere göre, 18. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır (Çapraz 2008: 235). Afşarların Keçeli Uşağı aşiretine mensup olup hayatına dair kesin bilgiler bulunmamaktadır. Âşık Hamza’nın biyografisine ilişkin diğer bazı bilgiler ise Fahri Bilge’nin defterine kaydettiği türkülü hikâyenin vaka kısmındaki anlatıda yer almaktadır. Yasak aşk temelinde şekillenen bu anlatıda, Âşık Hamza’nın bulunduğu Mağara köyünden geçen Afşar göçleri içinden bir geline âşık olması ve canı pahasına bu gelinin gönlünü kazanma çabası anlatılmaktadır (Çapraz 2008: 235). Bu itibarla Âşık Hamza’nın Adana’ya bağlı Saimbeyli ilçesinin Mağara köyünden olduğunu söyleyebilir. Âşık Hamza’nın ölüm tarihi de kesin olarak bilinmemektedir.

Fahri Bilge defterlerinde Âşık Hamza’ya ait bir adet türkülü-hikâye bulunmaktadır (Çapraz 2008: 236). Türkülü-hikâye, Âşık Hamza’nın biyografisi yanında Afşarların konar-göçer yaşamından da önemli izler taşımaktadır. Dolayısıyla Âşık Hamza’nın göçerevli Türkmen yaşamına bağlı gezgin bir aşiret âşığı olduğunu rahatlıkla söyleyebilir. Hamza’ya ait türkülü hikâye, 11’li hece ölçüsüyle ve koşma nazım şekliyle tertip edilmiştir. Bu eserden anlaşıldığı kadarıyla Âşık Hamza, Afşarlara/yöreye özgü kelimelerle yoğrulmuş bir dile ve sade, doğal ve içten bir anlatıma sahiptir.

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Koşma

Allı durnam ‘Mağara’dan yekindi

Kalıncıya Mağara’nın çölleri

Ablak kuğum silasını terk etti

Ayıtlansın Obruk başı yolları

Obruk’tan Çatak’tan Haçın’a uğra

Kumbükü konalga tellerin ığra

Göksu’yun köprüsün geçti bir durna

Alvardı’ya sultan Kiraz belleri

Kiraz’dan kalkınca Tapan’a konun

Kırksu’yun başında bir zaman dönün

Devec’alanı’na çevrilin konun

Çevrili, çevrili konar illeri

Devecialanı’ndan ircek yekinin

İlkhayret’ten ‘Bağlama’ya dökülün

Bucak’ta da Gündelen’den sakının

Avcıları farız gezer gölleri

Ağköprü’ de güzellerin çerağı

Âşık olan yakın eder ırağı

Sultan Anavarza hûblar durağı

Coşkun akar deli çayın selleri

Anavarza’dan irce göçelim

Savrın’dan Sumbas’tan bir su içelim

Günburnu’na kanlı Cehan geçelim

Altıgöz’e doğru gider yolları

Çayırlı’ya kondu m’ola eseli

İmranpınarı’nda yurdları belli

Eller kınalı da gözler sürmeli

Âşık Hamza’m anlar m’ola dilleri

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay. 236.