Madde Detay

Edirne’de doğdu. Asıl adı Ahmed’dir. İlmî-i Nâzik sanıyla tanındı. Lütfi Çelebi adında bir kadının oğludur. Öğrenimini tamamladıktan sonra Abdurrahman Efendi’den mülazım oldu. Riyâzî’ye göreyse Kınalı-zâde Ali Efendi’den mülazım oldu (Riyâzî vr. 78a). Bazı yerlerde kadılık yaptı. 1008/1600 yılında Kıbrıs’ta Baf kadısı iken vefat etti (Kaf-zâde Fâ’izî vr. 130b, Kazancıgil 1996: 141, Akbayar 1998: 794). Ölüm tarihini Riyâzî 1000/1592 civarı olarak gösterirken (Riyâzî vr. 78a), Rıza ise İlmî’nin 1000/1592 yılında Edirne’de öldüğünü belirtmektedir (Zavotçu 2009: 125).

İlmî’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Ancak çeşitli mecmualarda şaire ait şiirlere rastlanmaktadır.

Kaynaklar, İlmî’nin şairliğinden övgüyle bahsetmişlerdir. Hasan Çelebi, İlmî’nin nazik şiirlerinin ve ustaca söylenmiş sözlerinin bulunduğunu, şiirlerinin sade, âşıkane ve yakıcı olduğunu belirtir (Eyduran 2009: 69).

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 3. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî, Zübdetü’l-Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Belediye 11. vr. 130b.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 1360-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî, Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu. 06 Hk 1275. vr. 78a.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 5. İstanbul: Mihran Matbaası.

Zavotçu, Gencay (2009). Zehr-i Mâr-zâde Seyyid Mehmet Rızâ, Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Tezkiresi. Ankara: KTB. Yay. E-kitap:, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83506/zehr-i-mrzade-seyyid-mehmed-riza---tezkire-i-riza.html. [Erişim Tarihi: 01.01.2014].

Gazel

Tîg-i yârün cefâsı bir yüzden

Zahm ile mâ-cerâsı bir yüzden

Bir ruhın öpmege rızâ virmez

Şimdi ey dil vefâsı bir yüzden

Nice benzer ‘izâruna mir’ât

Baka anun safâsı bir yüzden

Gün yüzünün şu’â’ı yanında

Mâh-ı tâbun ziyâsı bir yüzden

Sana incindi gibi ‘İlmî o şâh

Nâmenün gör edâsı bir yüzden

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 1099.)

Gazel

Gördiler lutf u ‘inâyet şeyh ü şâb-ı Edrine

Zâ’il olmaz haşre dek bu âb u tâb-ı Edrine

Feyz-i hulk u meşreb-i pâk ile şimdi ta’n ider

Kevser-i gılmâna hûbân-ı şarâb-ı Edrine

Makdem-i şâhî ola hem ‘ıyd ola fasl-ı bahâr

Etmesin mi hurrem istignâ cenâb-ı Edrine

Kâhir-i şâh-ı ‘Acem Sultân Murâd-ı Cem-haşem

Şâh-ı ‘âlem pâdişâh-ı kâmyâb-ı Edrine

Her tarafdan askeri deryâ gibi akıp gelür

Pâyine yüz sürmege mânend-i âb-ı Edrine

‘İlmî-i müştâk rûmâl itdi hâk-i pâyine

Buldı teşrîf ile teskîn ıstırâb-ı Edrine

(Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 1360-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay. 168.)