Madde Detay

Yozgatt'ta doğan Nâ’il Paşa'nın doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Abbâs Hilmî'dir. Şiirlerinde Nâ’il mahlasını kullandı. Yozgatlı Cebbâr-zâde Süleyman Bey'in oğludur. Cebbâr-zâde sanıyla tanındı. Daha küçük yaşlarda iken Dergâh-ı Âlî Kapıcıbaşılık rütbesi verildi. Daha sonra İstanbul'a gelerek bazı küçük görevlerden sonra Istabl-ı Âmire Müdürlüğü payesi verildi. Bu paye ile Surre-i Hümâyûn Emaneti göreviyle Hicaz'a gitti. 1237/1821 yılında Sipâhîler Ağası oldu. 1238/1822 yılında azledildi. 1239/1823 yılında ikinci defa olarak aynı göreve getirildi. 1240/1824 senesinde Edirne bostancıbaşısı, 1242/1826 yılında Kapucılar Kethudası oldu. 1252/1836 yılında ikinci defa Kapucılar Kethudalığı görevine getirildi. Azledildi ve bir süre taşra görevlerinde bulundu. Sonra Mîrmîrânlık rütbesiyle 1262/1846 yılında Karesi Mutasarrıfı oldu. 1263/1847 senesinde azledildi. 1264/1848'de beylerbeyi payesiyle Sivas Mutasarrıflığı görevi verildi. 1265/1849 senesinde bu görevinden ayrıldı ve İstanbul'a geldi. 1275/1858 senesinde İstanbul'da vefat etti. Sultan Bâyezid kabristanına defnedildi.

Nâ'il Paşa'nın İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, TY. 5588 numarada Dîvân'ının bilinen tek nüshası bulunmaktadır. Fatîn'e göre, şiir söylemesine rağmen şiir konusunda yaygın bir şöhreti yoktur (1271: 386).

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî. C. III. İstanbul.

Bir Kasîdesi'nden:

Şehin-şâh-ı kadir-dân Hazret-i Abdü'l-Mecîd Hân'ı

Hudâ mazhar buyurdı her husûsda şâh-ı devrânı

Hudâvend-i mu'azzam kutb-ı âlem kavs-ı Îsî-dem

Medâr-ı râhat-ı berreyn ü bahreyn Fâtih-i sânî

Nice şehzâdegânla âlemi ihyâ idüp Mevlâ

İki şehzâdesin birden hıtâna oldı i'lânı

Uzatma Nâ’ilâ tûl u dırâz elfâzı kasr eyle

Du'âya başla kim buldı kasîde hadd ü pâyânı

Kemâl-i pîr idüp Allah seni taht-ı hilâfetde

Cihân durdukça dur eyle hıtân-ı şehzâdegânı

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul. 385, 386.)