Madde Detay

Asıl adı Hasan Nüzhet Efendi'dir. 1826 yılında İstanbul'da doğdu. Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî üyelerinden Ahmed İzzet Efendi'nin oğludur. Annesi Süleymân Fâ'ik Efendi'nin kızıdır. Aksaray'da bir Sıbyan Mektebi'nde okudu, Mekteb-i İrfanî'de tahsilini tamamladı ve Takvîmhâne'ye girdi. 1851 senesinde Cidde Mal kâtipliğine tayin edildi. Maliye Meclisi'nde mümeyyiz ve müdür olarak görev yaptı. Maliye Meclisi ve Divan-ı Muhasebat üyeliklerinde; Bursa, Halep ve Sivas defterdarlıklarında bulundu. Bağdat vilayeti Maliye müfettişi iken 1890 yılında vefat etti. Bağdat'ta İmâm-ı A'zam Türbesi'nin civarına defnedildi.

Eserleri Şunlardır:

1. Letâ'if-i Esnâf: Mizahi bir eserdir. İstanbul'da basılmıştır, baskı tarihi yoktur.

2. Zırva: Manzum bir eserdir, basılmamıştır.

Ayrıca Münşe'ât ve şiirleri varsa da bunlar basılmadı, yazma hâlinde kaldı. Gazellerinde pek başarılı olmamakla beraber tarih manzumelerinde oldukça başarılıdır. Özellikle mizahi tarihleri çok tutulmuştur. Tarih düşürmede meşhur tarih ustası Surûrî ile neredeyse denk sayılmıştır. Latifeleri ile ünlüdür, letaifi tam yerinde sarfedermiş. Sözlerindeki latife, hiciv ve tariz dolayısıyla zamanın ricalini korkutmuş ve kendisini saydırmıştır.

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. III. İstanbul: Dergah Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Amcası Nûh Rıfkı Efendi'nin Vefâtına Târih

Nûh Efendi cism-i pâki gönderip Mevlâ'sına

Azm ü reftâr eyledi cennetdeki me'vâsına

Bâd-ı âhı Nüzhetâ târîh ile etdim vezân

"Nûh cism-i zevrakın sürdü adem deryâsına" (1267)

Kıt'a

Mısr'ı teşrîf eyleyince hazret-i Abdu'l-Azîz

Açdılar dest-i du'âyı halk Bâbu'n-Nasr içün

Yerlere yatdı sevincinden karışdı kumlara

Ümm-i Dünyâ hâk-i pây oldı Azîz-i Mısr içün

(İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. III. İstanbul: Dergah Yay. 1284, 1285.)