Madde Detay

Asıl adı Mehemmed olup, Mevlânâ soyundan Emir Âdil Çelebi (öl. 865 / 1460)'nin torunu, kadı Hürrem Çelebi'nin oğludur. Tahsilini Afyon'da aldı. Ayrıca, medrese eğitimi de gördü. Devrin müftüsü olan Çivi-zâde Efendi’den mülazım oldu. Âşık Çelebi’ye göre Çivi-zâde Efendi, Şah Çelebi için “oğlum ve nûr-ı cihân-bînüm” ifadesini kullanmaktadır. Daha sonra Kanûni’nin emriyle Süleymaniye Medresesine müderris olarak atandı. Daha sonra çeşitli medreselerde müderrislik ve Mısır, Edirne, İstanbul kadılıkları görevlerinde bulundu.

Daha sonra çeşitli yerlerde nâib olarak görevlendirildi. Edirne, Bursa ve İstanbul'da müderrisliklerde bulundu. Babasının vefatından sonra Afyon Mevlevî Dergâhı'na şeyh oldu. Kanûnî devri (1494-1566) şâirlerindendir. Vefatında babası Hızır Şah'ın yanına gömüldü.

Tefsir, hadis, mantık gibi ilmilerde dönemin tanınmış bilginlerinden ve sözü geçen aydınlarındandır. Âşık Çelebi, Şah Çelebi’nin bu ilimlerdeki maharetini anlatmak için birçok meşhur isimle kıyaslamalarda bulunur.

Kaynaklar divanının varlığından bahsetmez, zira Âşık Çelebi de zarif yaradılışıyla zaman zaman şiire tenezzül ettiğini söyler. Esrar Dede ve Ali Enver'e göre, ilim tahsilinden sonra şiir ve nesir yazmaya başladı. Esrar Dede ve Ali Enver'in Tezkireleri'nde kayıtlı olan bir kıta ve beytinden anlaşıldığına göre, şiirleri dervişâne olup, şâirliği orta seviyededir. Islâh-ı İzah başlarına hâşiye ve Tecrîd Hâşiyesi’ne talikat yazmıştır (Akbayar 1996: 1079).

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Ali Enver (1309/ 1891). Semâhâne-i Edeb.

Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Mustafa Sakıp Dede (1283). Sefîne-i Nefise fi'l-Menâkıb-ı Mevleviyye (Sefine-i Nefise fî Menakıb-ı Sülale-i Mevlevîyye). Millî Ktp. MF. 1994 A 3333. 2 / 217.

Kılıç Filiz (hzl.) (2010). Aşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kıt'a

Zikr ü fikr-i mâ-sivâyı terk eden

Hâl ü kâl u sırr-ı kârı derk iden

Hayret ile eyleyüp tayy-ı zamân

Kande olsa 'ayşını püberg iden

Kadr ü 'ıyd olup şeb ü rûzı temâm

Oldurur def'-i telâş-ı merg iden

(Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 250).