ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HUBYÂR/ALİCAN, Alican Yıldırımd. 1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Cahit Külebid. 10 Ocak 1917 - ö. 20 Haziran 1997Doğum YeriGörüntüle
3HÜSEYİN CEYLANd. 1921 - ö. 1976Doğum YeriGörüntüle
4MEHDİ NESİBOĞLUd. 1870 - ö. 1940Doğum YılıGörüntüle
5Hüseyin Danişd. 1870 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
6Ahmet Reşit Reyd. 1870 - ö. 14 Ağustos 1955Doğum YılıGörüntüle
7Abdülhaluk Uygurd. 1901 - ö. 13 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
8MEHEMMED/ÇORLU MEHEMMED, Mehemmed Çorlud. 1825? - ö. 1933/1940\'lar?Ölüm YılıGörüntüle
9Toktogul Satılganovd. 1864 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10ZAKİR/ZAKİRÎ, Kazım Subaşıd. 1919 - ö. 1981MeslekGörüntüle
11HEYDER GULU NİRUMENDd. 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916MeslekGörüntüle
13NAZİF, Nazif Aktaşd. 06.02.1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MALİKÎ, Malik Ejder Toprakd. 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SAFİNE, Zeynel Kazancıd. 1855 - ö. 1942Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NOKSANÎ, Ahmet Turan Ünald. 1917 - ö. 12.06.1993Madde AdıGörüntüle
17MEHMET COŞKUNd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ŞAHİN, Şahin Yılmazd. 07.01.1971 - ö. ?Madde AdıGörüntüle