Abdullah Zühtü

Manisalı Abdullah Zühdü, Baba Zühdü
(d. 1869 / ö. 29 Mayıs 1925)
Gazeteci, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Ticaret ve Nafia Nezareti başkâtiplerinden Osman Tevfik Efendi'nin oğludur. İstanbul'da doğar. Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun akrabasıdır. 1890'da Galatasaray Lisesi'nden mezun olur ve Saadet'te yazarlığa başlar. Tercüman-ı Hakikat, Tarik, Sabah, İkdam'da çalışır. Maarif Nezareti Tetkik-i Müellefat Komisyonu üyeliği yapar. 1897 Türk-Yunan Harbi sırasında, Süleyman Rıza Tevfik'le birlikte, savaş muhabirliği yaptığı söylenirse de Süleyman Tevfik hatıralarında bu bilgiyi yalanlar. Abdullah Zühtü, Şanlı Asker romanını Türk-Yunan Harbi'nin uyandırdığı duygular üzerine kaleme alır ve büyük şöhret yakalar. II. Meşrutiyet'in ardından Yeni Gazete'yi neşretmeye başlar. İttihat Terakki'nin yönetime gelmesiyle gazetesini kapatır. 1918'de Yeni Gazete'yi, devamında Ahmet İhsan ile Le Soir isimli Fransızca gazeteyi çıkarır. 1919'da, İngiliz Muhipleri Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer alması, adının unutulmasına neden olur. Kısa süreli matbuat umum müdürlüğünün ardından Bedesten'de antikacılık yapar. 1925'te kalp sektesinden vefat eder.

Servet-i Fünûn'un ikinci derece sanatçılarından olan Abdullah Zühtü, gazeteciliğinin etkisiyle dili sade kullanmış, Rus ve Fransız edebiyatlarından tercümeleriyle dikkat çekmiş, popülist bir yazardır. Tercümelerinin çoğu gazetelerde tefrika olarak kalır. Rehgüzâr-ı Matbuaat, yazarın gözlem ve hatıralarını içeren otobiyografik anlatı türünün ilk örneklerinden olur. Eserlerinde üst kurmaca ve meta-anlatı yöntemlerini de deneyen yazar, Ahmet Mithat tarzını devam ettirir. Geniş bir şahıs kadrosunun bulunduğu telif eserleri, bohem hayatın anlatıldığı ürünler olarak dikkati çeker. Karşılıksız aşklar ve aşk nedeniyle dağılan hayatlar, yazarın telif eserlerinin temel meselelerini oluşturur.

Kaynakça

Günaydın, Selma (2017). "Abdullah Zühdî ve Rehgüzâr-ı Matbuatta Adlı Eseri", Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 44. 159-172.

Gürel, Zeki (1985). Abdullah Zühdü’nün Hayatı ve Hikâyeleri Üzerine Bir Araştırma. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara.

Osmanlılar Ansiklopedisi Yaşamları ve Yapıtlarıyla (2008). Hzl. Ekrem Işın, İsmail Kara. C. 1. İstanbul: YKY.

Süleyman Tevfik (2011), II. Meşrutiyetten Cumhuriyet’e Elli Yıllık Hatıralarım, (Hzl. Şaban Özdemir, Tahsin Yıldırım). İstanbul: DBY.

Til, Enis Tahsin (2004).“Abdullah Zühtü Bey”, Gazeteler ve Gazeteciler, Ankara: Bilge.

Tokgöz, Ahmet İhsan (2012). Matbuat Hatıralarım. (Hzl. Alpay Kabacalı). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

Uşaklıgil, Halit Ziya (2017). Kırk Yıl. İstanbul: Özgür.

Yalçın, Hüseyin Cahit (2010). Edebiyat Anıları. (Hzl. Rauf Mutluay). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları

Yalman,Ahmet Emin (1970). Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim. İstanbul: Rey.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. DİLEK ÇETİNDAŞ
Yayın Tarihi: 24.01.2019
Güncelleme Tarihi: 25.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Matmazel Yüz MilyonAsır / İstanbul-Çeviri
Firari Bir KızKasbar / İstanbul1890Çeviri
Esrâr-ı MüdhîşeMihran / İstanbul1895Çeviri
Marsuen'in MilyonlarıMihran / İstanbul1895Çeviri
Beş Yüz Bin Frankİkdam / İstanbul1896Çeviri
Müteehhilİstanbul / İstanbul1896Çeviri
Rehgüzâr-ı MatbuattaÂlem Matbaası / İstanbul1896Hatıra
Adelina'nın EsrarıSaadet / İstanbul1897Çeviri
Güller DikenlerMihran / İstanbul1897Hikâye
Şanlı AskerMihran / İstanbul1897Roman
Yandım Aman! (Kantosu)Mihran / İstanbul1897Hikâye
Devlet-i Âliye-i Osmaniye ve Yunan MuharebesiMihran / İstanbul1898Diğer
Mecruh Gazilerimizi ZiyaretYovanaki Panayoditis Matbaası / İstanbul1898Diğer
Bir GeceMihran / İstanbul1899Roman
Leydiİkdam / İstanbul1899Çeviri
Sarf-ı OsmanîHacı Hüseyin Efendi Matbaası / İstanbul1902Diğer
Buharİkdam / İstanbul1903Çeviri
Musahhah Sarf-ı OsmanîBabıali Caddesi 38 numaralı matbaa / İstanbul1903Diğer
Bahr-i Müncemid-i Cenubîdeİkdam / İstanbul1904Roman
Âb-ı Nevbahârİkdam / İstanbul1904Çeviri
Kadın Hisleriİstanbul / İstanbul1904Çeviri
VadeAhmet İhsan ve Şürekâsı / İstanbul1906Çeviri
Hırçın KızKarabet / İstanbul1907Çeviri
Muharririn ZevcesiKarabet / İstanbul1908Çeviri
Parmak İziİkdam / İstanbul1910Çeviri
Tohum Nasıl Olmalıdır ve Zürra'ın Tohuma Karşı VazifesiSırr-i Sim Matbaası / Musul1913Diğer
Tavukçuluk Kârlı Bir SanattırSırr-ı Sîm Matbaası / Musul1914Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Metin Eloğlud. 11 Mart 1927 - ö. 11 Ekim 1985Doğum YeriGörüntüle
2SÂİB, Saatî-zâde Ali Çelebid. ? - ö. 1600-01Doğum YeriGörüntüle
3AZÎZ, Kilârî Azîz Efendid. ? - ö. 1727-28Doğum YeriGörüntüle
4SAFVET BEY, Çanakkalelid. 1869 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5Ali Kemald. 17 Ekim 1869 - ö. 6 Kasım 1922Doğum YılıGörüntüle
6SAFİ, Ahmet Safi Eralpd. 1869 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
7MEHMED, Seyyid Mehmedd. 1840 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
8Bursalı Mehmet Tahird. 22 Kasım 1861 - ö. 28 Ekim 1925Ölüm YılıGörüntüle
9CEVRÎd. 1845 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
10Reha Bilgend. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
11M. Sunullah Arısoyd. 25 Mart 1925 - ö. 19 Aralık 1989MeslekGörüntüle
12Mehmet Akif Ersoyd. Kasım/Aralık 1873 - ö. 27 Aralık 1936MeslekGörüntüle
13Halide Edip Adıvard. 1882 - ö. 9 Ocak 1964Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Fatma Aliyed. 9 Teşrinievvel Ekim) 1862 - ö. 13 Temmuz 1936Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Müfide Ferit Tekd. 29 Nisan 1892 - ö. 24 Mart 1971Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HARÎMÎ, Abdullah Harîmî Çelebid. ? - ö. 1655-56Madde AdıGörüntüle
17ABDÎ, Subhî-zâde Abdullâhd. ? - ö. 1763/64Madde AdıGörüntüle
18UZLETÎ BABAd. ? - ö. 1741Madde AdıGörüntüle