Abdullah Zühtü

Manisalı Abdullah Zühdü, Baba Zühdü
(d. 1869 / ö. 29 Mayıs 1925)
Gazeteci, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Ticaret ve Nafia Nezareti başkâtiplerinden Osman Tevfik Efendi'nin oğludur. İstanbul'da doğar. Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun akrabasıdır. 1890'da Galatasaray Lisesi'nden mezun olur ve Saadet'te yazarlığa başlar. Tercüman-ı Hakikat, Tarik, Sabah, İkdam'da çalışır. Maarif Nezareti Tetkik-i Müellefat Komisyonu üyeliği yapar. 1897 Türk-Yunan Harbi sırasında, Süleyman Rıza Tevfik'le birlikte, savaş muhabirliği yaptığı söylenirse de Süleyman Tevfik hatıralarında bu bilgiyi yalanlar. Abdullah Zühtü, Şanlı Asker romanını Türk-Yunan Harbi'nin uyandırdığı duygular üzerine kaleme alır ve büyük şöhret yakalar. II. Meşrutiyet'in ardından Yeni Gazete'yi neşretmeye başlar. İttihat Terakki'nin yönetime gelmesiyle gazetesini kapatır. 1918'de Yeni Gazete'yi, devamında Ahmet İhsan ile Le Soir isimli Fransızca gazeteyi çıkarır. 1919'da, İngiliz Muhipleri Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer alması, adının unutulmasına neden olur. Kısa süreli matbuat umum müdürlüğünün ardından Bedesten'de antikacılık yapar. 1925'te kalp sektesinden vefat eder.

Servet-i Fünûn'un ikinci derece sanatçılarından olan Abdullah Zühtü, gazeteciliğinin etkisiyle dili sade kullanmış, Rus ve Fransız edebiyatlarından tercümeleriyle dikkat çekmiş, popülist bir yazardır. Tercümelerinin çoğu gazetelerde tefrika olarak kalır. Rehgüzâr-ı Matbuaat, yazarın gözlem ve hatıralarını içeren otobiyografik anlatı türünün ilk örneklerinden olur. Eserlerinde üst kurmaca ve meta-anlatı yöntemlerini de deneyen yazar, Ahmet Mithat tarzını devam ettirir. Geniş bir şahıs kadrosunun bulunduğu telif eserleri, bohem hayatın anlatıldığı ürünler olarak dikkati çeker. Karşılıksız aşklar ve aşk nedeniyle dağılan hayatlar, yazarın telif eserlerinin temel meselelerini oluşturur.

Kaynakça

Günaydın, Selma (2017). "Abdullah Zühdî ve Rehgüzâr-ı Matbuatta Adlı Eseri", Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 44. 159-172.

Gürel, Zeki (1985). Abdullah Zühdü’nün Hayatı ve Hikâyeleri Üzerine Bir Araştırma. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara.

Osmanlılar Ansiklopedisi Yaşamları ve Yapıtlarıyla (2008). Hzl. Ekrem Işın, İsmail Kara. C. 1. İstanbul: YKY.

Süleyman Tevfik (2011), II. Meşrutiyetten Cumhuriyet’e Elli Yıllık Hatıralarım, (Hzl. Şaban Özdemir, Tahsin Yıldırım). İstanbul: DBY.

Til, Enis Tahsin (2004).“Abdullah Zühtü Bey”, Gazeteler ve Gazeteciler, Ankara: Bilge.

Tokgöz, Ahmet İhsan (2012). Matbuat Hatıralarım. (Hzl. Alpay Kabacalı). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

Uşaklıgil, Halit Ziya (2017). Kırk Yıl. İstanbul: Özgür.

Yalçın, Hüseyin Cahit (2010). Edebiyat Anıları. (Hzl. Rauf Mutluay). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları

Yalman,Ahmet Emin (1970). Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim. İstanbul: Rey.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. DİLEK ÇETİNDAŞ
Yayın Tarihi: 24.01.2019
Güncelleme Tarihi: 25.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Matmazel Yüz MilyonAsır / İstanbul-Çeviri
Firari Bir KızKasbar / İstanbul1890Çeviri
Esrâr-ı MüdhîşeMihran / İstanbul1895Çeviri
Marsuen'in MilyonlarıMihran / İstanbul1895Çeviri
Beş Yüz Bin Frankİkdam / İstanbul1896Çeviri
Müteehhilİstanbul / İstanbul1896Çeviri
Rehgüzâr-ı MatbuattaÂlem Matbaası / İstanbul1896Hatıra
Adelina'nın EsrarıSaadet / İstanbul1897Çeviri
Güller DikenlerMihran / İstanbul1897Hikâye
Şanlı AskerMihran / İstanbul1897Roman
Yandım Aman! (Kantosu)Mihran / İstanbul1897Hikâye
Devlet-i Âliye-i Osmaniye ve Yunan MuharebesiMihran / İstanbul1898Diğer
Mecruh Gazilerimizi ZiyaretYovanaki Panayoditis Matbaası / İstanbul1898Diğer
Bir GeceMihran / İstanbul1899Roman
Leydiİkdam / İstanbul1899Çeviri
Sarf-ı OsmanîHacı Hüseyin Efendi Matbaası / İstanbul1902Diğer
Buharİkdam / İstanbul1903Çeviri
Musahhah Sarf-ı OsmanîBabıali Caddesi 38 numaralı matbaa / İstanbul1903Diğer
Bahr-i Müncemid-i Cenubîdeİkdam / İstanbul1904Roman
Âb-ı Nevbahârİkdam / İstanbul1904Çeviri
Kadın Hisleriİstanbul / İstanbul1904Çeviri
VadeAhmet İhsan ve Şürekâsı / İstanbul1906Çeviri
Hırçın KızKarabet / İstanbul1907Çeviri
Muharririn ZevcesiKarabet / İstanbul1908Çeviri
Parmak İziİkdam / İstanbul1910Çeviri
Tohum Nasıl Olmalıdır ve Zürra'ın Tohuma Karşı VazifesiSırr-i Sim Matbaası / Musul1913Diğer
Tavukçuluk Kârlı Bir SanattırSırr-ı Sîm Matbaası / Musul1914Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Doğum YeriGörüntüle
2Filiz Özdemd. 19 Temmuz 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FEYZÎ, Mehmed Ali Feyzî Efendid. 1836 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NUTKÎ, Ali Nutki Babad. 1869 - ö. 1936Doğum YılıGörüntüle
5AYŞEd. 1868/1869 - ö. 30.06.1932Doğum YılıGörüntüle
6MAHZÛNÎ/SEYYİD/SEYYİD GAZİ/ZÜNÛBÎ, Seyyid Gökçed. 1869 - ö. 1940Doğum YılıGörüntüle
7CEVRÎd. 1845 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
8AHMET CEVDET, Bergamalıd. 1872 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
9BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
10Ziya Zakir Acard. 6 Kasım 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Mehmet Asaf Borsacıd. 20 Ekim 1874 - ö. 1961MeslekGörüntüle
12Ayşe Serhat Kesteld. 1922 - ö. 23 Temmuz 2012MeslekGörüntüle
13Fahri Celâl Göktulgad. 20 Mayıs 1895 - ö. 3 Haziran 1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İbnülemin Mahmut Kemal İnald. 17 Kasım 1871 - ö. 14 Mayıs 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Recaizade Mahmut Ekremd. 1 Mart 1847 - ö. 31 Ocak 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mustafa Okan Babad. 18 Aralık 1939 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MESTAN BABAd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Ahmet Sargınd. 01 Ocak 1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle