CA'FERÎ, Bâlî

(d. ?/? - ö. 945/1538/39)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Bâlî’dir. İstanbul’da doğdu. Tâcî-zade Ca’fer Çelebi’nin oğlu olan Bâlî, mutat medrese tahsilini tamamladıktan sonra çeşitli medreselerde müderrisliklerde bulundu. Âşık Çelebi, 941 senesinde (1534/35) İstanbul’a geldiğinde Ca’fer’in Sahn medreselerinin birinde İshak Çelebi’nin mülazımı olduğunu bildirmektedir. Tezkirelerde özellikle güzelliğiyle öne çıkarılan Bâlî’nin, devrinin beğenilen ve ilgi gören bir kişisi ve evinin de hem ilim irfan, hem de sohbet ve işret meclislerinin merkezi durumunda olduğu kaydedilmektedir. Kaynaklar eğlence meclislerinin müdavimi olan şairin afyon ve esrar mübtelası olduğunu kaydetmektedirler. 945/1538/39’daki ölümü de bu yüzden oldu. 941 senesinde henüz mülazım olduğuna göre oldukça genç yaşta öldüğü anlaşılmaktadır. Eyüp civarında medfundur. Tezkirelerde şiiri üzerine yorum bulunmasa da Âşık Çelebi, güzelliğiyle tanınan şair ve ölümüne dair muhtelif anekdotlar aktarır. Ca’ferî’nin, bir gün Kemal Paşa-zâde’ye aslında Zâtî’ye ait olan “Meyhâne-i ışk içre ben bir tolu kaldurdum / Bir çengî güzel sevdüm ser-mâyeyi çaldurdum” beytini okuması üzerine İbni Kemâl’in bunu fark ederek “sermayeyi çaldırmak iyi değildir” demesi ve Ca’ferî’nin mahcubiyeti, Âşık Çelebi’de ve ondan naklen diğer tezkirelerde anlatılır. Mehmet Tevfik “Sermayeyi çaldım, deseydi daha münasip olurdu.” der. 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Ergun, Sadeddin Nüzhet (1936). Türk Şairleri. C.1.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutlar Oğuz, Fatma Sabiha vd. (hzl.) (2012). Mehmed Tevfik, Kâfile-i Şu’arâ. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

 Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Caferî (Bâlî)” C. 2. İstanbul: Dergâh Yay. 4.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 06.09.2013
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

  Gazel

 Âşıkuñ her dem itme zâr sakın

 Böyle kalmaz bu rûzgâr sakın

 Muhkem eyler esâsını ışkuñ

 Eşkümi kılma cûybâr sakın

 Âh-ı âşıkdan ihtirâz eyle

 Yile varur bu kâr u bâr sakın

 Reh-i ‘ışkuñda snem oldı hâk

 Konmasun hâtıra gubâr sakın

 Ca’ferî şîşe-i dile âhir

 Seng-i gam virür inkisâr sakın

(Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. 3886.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552Doğum YeriGörüntüle
2HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraDoğum YeriGörüntüle
3TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552Doğum YılıGörüntüle
5HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraDoğum YılıGörüntüle
6TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552Ölüm YılıGörüntüle
8HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraÖlüm YılıGörüntüle
9TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552MeslekGörüntüle
11HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraMeslekGörüntüle
12TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÂRİFÎ, Hüseyin Çelebid. ? - ö. 1552Madde AdıGörüntüle
17HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraMadde AdıGörüntüle
18TÂ'İB, Ömer Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle