Madde Detay

İstanbul’da doğdu. Babası, IV. Murâd’ın kızı Safiye Sultan’ın oğlu Mehmed Rezmî (ö.1719)’nin oğlu Abdullah Bey (ö.1743)’in oğlu İsmail Bey (d.1739-ö.1797)’dir. I. Abdülhamîd devrinde mirahorluk yapmıştır. Annesi Nesîbe Hanım’dır. Kardeşi Abdi Bey (ö.1812) de şair olup Hâcegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. Mehmed Dâniş’in Âbide (ö.1803-4), İsmail Hakkı (ö.1866), Mahmûd (ö.1859) ve Fatma Azîze (ö.1897) isimli dört çocuğu vardır. Fatma Azîze Hanım’ın kızı Fatma Besîme (ö.1881)’nin oğlu Mehmed Salâhî (d.1856-ö. 1910) Bey’in çocukları ve torunlarıyla aile günümüzde de varlığını sürdürmektedir. İyi bir eğitim aldığı ve iyi derecede Farsça bildiği anlaşılan Mehmed Dâniş, Hacegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. III. Selîm’in emriyle ilk olarak gümrük teftişinde, Basma Emaneti’nde ve Damga Emaneti’nde çalışmış daha sonra Piskopos Mukataacılığı, Başmukataacılık yapmış, sonrasında da Ulûfeciyân-ı Yemin Kitâbeti’ne, Piyade Mukataacılığı’na atanmıştır. Mezarı Beşiktaş’ta Akaretler girişindeki Safiye Sultan-zâdeler mezarlığındadır. Mevlevî olduğu bilinen Dâniş, Sicill-i Osmânî’de “zarif, nahif, şair, hazırcevap ve oldukça fukaraperver” bir kişi olarak tanıtılmıştır.

Dîvân sahibi bir şairdir. Eserin tek nüshası Fahri Bilge’nin özel kütüphanesinde iken (Ergun 1944: 1134) onun ölümünden sonra diğer kitaplarla birlikte satılmıştır. Şu anda nerede olduğu bilinmemektedir. Bazı şarkıları bestelenmiştir. Devrinde şuara tezkirelerine girememiş olan Mehmed Dâniş, daha çok tarihçi kimliğiyle tanınır.

Akbayar, Nuri (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 405.

Aktepe, M. Münir (1965). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası Hakkında Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (20): 55-72.

Aktepe, M. Münir (1969). Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fak. Yay.

Aktepe, M. Münir (1969). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuasından Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (23): 51-74.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. C.3. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1134-1135.

Gürbüz, Mehmet (2011). Safiye Sultanzâde Mehmed Rezmî-Dîvân. Ankara: Grafiker Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 270-271.

Mutlu, Şamil (1992). Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri / Netîcetü’l-Vekâyi’ -Sefâretnâme-i Şâhî. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Mutlu, Şamil (1994). Yeniçeri Ocağının Kaldırılışı ve II. Mahmud’un Edirne Seyahati – Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay.

Şarkı

Gerdeni benzer gümüş âyîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

Mâlik oldum sanırım gencîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

Raksa çıkdıkça o şûh-ı işveger

Nâz ile gâhî tebessümler eder

Sanki pâlûde vücûdı serteser

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

(Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. İstanbul: Bozkurt Matbaası. C. 3. 1135.)