Madde Detay

Asıl adı Mehmed'dir. İstanbul'da doğdu. Doğum yılı belli değildir. Kelemser-zâde olarak tanınan büyük babası yeniçeri efendiliği ile görevlendirilen ve vaktinde ocağın önemli devlet adamlarından biri olan Kelemser İsmail Efendi’dir. Enîs’in lakabı, “Kelemser-zâde Reisülküttâb İsmâil Efendi’nin oğlu Mehmet Efendi’dir (Çapan 2005: 74; Abdulkadiroğlu 1999: 23). Bazı kaynaklar lakabını "Gülümser" olarak yazıyorlarsa da "lahana kafalı" anlamında "Kelem-ser" denmesi doğrudur (Kurnaz 2001: 280/77). Enîs, İstanbul Fâtih Câmii yakınındaki Yeniçeşme sakinlerindendir. Burada kendisi gibi bilgin kimselerle dost meclislerinde sohbetlerde bulunmuştur. Sohbeti sevilen bir dost ve akıcı şiirleri olan söz ustası bir şairdir. Merhum Bâkî Paşa vezir ve sadrazam olmadan önce onun Halep’teki muhassıllığı döneminde baş katipliğini yapmıştır. (İnce 2005:177). Devlet erkânı arasında itibar bulmuştur (Çapan 2005: 74). Kâtipler sınıfından olup Halep muhassıl kâtibi iken Halep'te vefat etti (Çapan 2005: 74) ve orada defnolundu. Ölüm tarihi Belîğ'de 1075/1664-65, Safâyî ve Sâlim'de 1105/1693-94'tür. (Abdulkadiroğlu 1999: 23; Çapan 2005: 74). Tuhfe-i Nâilî'de ölüm tarihi 1106/1694-95 olarak geçmektedir.

Sâlim'e göre Enîs’in pek çok latifesi vardı. Kendisi bilgili ve zarif bir şair idi. Türkçe ve Farsça'da son derece yetenekliydi. Şairliğinin yanında, yazısının güzelliği ve sohbetlerinin tatlılığı, inşada yeteneği ile tanınmıştır (Çapan 2005: 74; İnce 2005: 177-178).

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım) Ankara: KB Yay. 121.

Gazel

Bu sûz u tâbiçün ararız dil-rübâmızı

Pervânevâr yanmada bulduk safâmızı

Olmazdı telh bâde-i gül-reng-i bezm-i şevk

Yâd etmeseydi 'ayş-ı şeb-i girye-zâmızı

Biz hûşe-cûy-ı hırmen-i kâm etmedik dili

Me'lûf-ı kâh eylemedik keh-rübâmızı

Etdik piyâle-i talebi sürmedân-ı rû

Vakf-ı giyâh-ı ye’s edelden verâmızı

Etmiş dili mutayyeb-i derd ü firâk Enîs

Bîgâne-i dü-âlem eden âşnâmızı

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 179.)

Neşâtum bezm-i vasl-ı yârdan dûr oldugumdandır

Gamum ikbâl-i baht-ı dûna mesrûr oldugumdandır

Taleb-kâr-ı devâ-yı râhat-ı ye's olmadan kasdum

Ümîd-i lezzet-i vaslunla rencûr oldugumdandur 

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 24.)