Madde Detay

Devrinin tanınmış âlim ve vaizlerinden biri olan Kağızmanlı Yusuf (Kağızmanî Vâiz Yusuf Efendi), eskiden Erzurum vilayetine bağlı bir kaza olan Kağızman’da doğmuştur. Doğum ve ölüm tarihi bilinmemektedir. Eserindeki bilgilere bakılarak 1700’lü yılların başlarında doğduğu ve 1165/1750’den sonra da öldüğü tahmin edilmektedir.

Kaynaklarda verilen bilgilere göre; Molla Câmî’nin Lüccetü’l-Esrâr kasidesine Tuhfetü’l-Vüzerâ adını verdiği bir şerh yazmıştır. Bu kasidenin bir nüshası Hamidiye Kütüphanesinde bulunmaktadır. Bu şerhin ön sözünde Hediyyetü'l-Vâli, Şerh-i Kasîde-i Tantarâniyye, Ziynetü'l-Vâlî, Şerh-i Rûznâme-i Şeyh Vefâ, Şerh-i Dîvânçe-i Ferişte isimlerinde eserleri olduğunu kendisi söylemektedir. Birinci eserini 1138/1725’te yazmıştır. Onun en önemli eseri Farsçadan tercüme ettiği Sâatnâme risalesi olup ünlü astronomi bilgini Ebû Ma’şer-i Belhî (785-886)'nin eserinden, devlet büyüklerinden birinin emri üzerine tercüme edilmiştir. Bu risale, güneşin doğuşundan batışına kadar her günü oniki saat üzerinden hesap ederek yazılmıştır.

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. İstanbul. I: 55.

Terceme-i Sâatnâme. Nuruosmaniye Yazma Eser Kütüphanesi. 34 Nk 4988/1.

Terceme-i Sâ'at-nâme

Pazar gününün saatleri: Birinci saat Güneşe mensuptur. Yolculuğa, büyük işlere başlamaya, esbap biçtirmeye iyidir. Bu saat doğan çocuğun ömrü uzun olur. İkinci saat Zühreye mensuptur. Evlendirme ve yakınlaşma isteğiyle kadınları görmeye, kan aldırmaya, hastayı tedavi etmeye, esbap biçtirmeye iyidir. Üçüncü saat Utaride mensuptur. Sefere çıkma, haber verme, kitab başlama, ehl-i kalemin yüzünü görmeye iyidir. Bu saatta doğan çocuk alim ve iyi bahtlı olur. Dördüncü saat Aya mensuptur. Alış verişe, ziraate, esbap biçtirmeye, melik, sultan ve büyükleri görmeye iyidir. Bu saatta doğan çocuk mal ve nimet sahibi olur. Beşinci saat Zuhale mensuptur. Ekin ekmek, ağaç dikmek, meclis bezemek ve hacet istemeye iyidir. Bu saatte doğan çocuğun ömrü uzun olur. Altıncı saat Müşteriye mensuptur. Evlendirme, sefer, hâcet isteme, melik, sultan ve büyükleri görme, büyük işlere başlama ve esbap biçtirmeye, alış veriş ve kan aldırmaya iyidir. Bu saatta doğan çocuk sâlih, temiz işli, güzel konuşucu ve şeytanın hilesinden emin olucu olur. Yedinci saat Mirrîhe mensuptur. Hacamat etmeye iyidir, başka bir şeye yaramaz. Bu saatta doğan çocuk kötü huylu olur. Sekizinci saat Güneşe mensuptur. Bütün işlere yarar ve iyidir. Dokuzuncu saat Zühreye mensuptur. Her şeye yarar ve iyidir. Bu saatta doğan çocuk iyi olur. Onuncu saat Utâride mensuptur. Her şeye yarar ve iyidir. Bu saatta doğan çocuk iyi olur. On birinci saat Aya mensuptur. Her şeye yarar ve iyidir. Bu saatta doğan çocuk mal ve nimet sahibi olur. On ikinci saat Zuhale mensuptur. Her şeye yarar ve iyidir. Bu saatta doğan çocuğun ömrü uzun olur. 

(Terceme-i Sâatnâme. Nuruosmaniye Yazma Eser Kütüphanesi. 34 Nk 4988/1. vr.5a).