Madde Detay

Arap-zâde olarak tanındı. Asıl adı Mehmeddir. Antakyalı Vaiz Monlâ Arap'ın oğludur. Sultan Süleyman'ın hocası Hayreddin Efendi'den mülâzım oldu. Mülazım olduktan sonra Çekmece'de Abdüsselâm Efendi medresesinde çalıştı. Kırk akça ile Bursa'da Kaplıca medresesinde müderrislik yaptı. 955/1548 yılında Mahmut Paşa medresesine geçti. Zamanla mesleğinde ilerleyerek 958/1551 yılında Semâniyeye medresesinde görev aldı. Samsunî-zâde Ahmed Efendi ve İshak Çelebi medreselerinde çalıştı. Şeyh Cemal Efendi ile kavgaları herkes tarafından bilinir oldu. Ağzından kaçırdığı bazı sözler de devlet büyüklerini huzursuz etti. Bundan dolayı azledildi. Bir süre Bursa'da ikamet etti. 960 /1552-53 yılında padişah tarafından affedildi. Daha sonra Sultan Süleyman mazlum olduğunu anladı. Padişah, Rüstem Paşa'nın bu işte müdahalesi olduğunu farkına varınca önce Sahn medresesine müderris olarak görevlendirdi. 969/1561-62 Saferi'nde Kâhire kadılığına atadı. İskenderiye'ye giderken bindiği gemi battı. Kendisi de bu kaza esnasında 969/1561-62 Cumadiyelula /Safer ayında vefat etti. Vefat ettiğinde elli yaşını geçkindi. Mehmed isminde bir oğlu oldu. Oğlu da Bostan-zâde Mehmed Efendi'den mülazım oldu. Oğlu mükeyyifata ibtila oldu. 992/1584-85 yılının sonunda vefat etti. 

Beyzavî Tefsiri'ne haşiyesi, İbni Hümam'a Sözleri,  Sadrüşşeria ve Şerh-i Miftâh'a haşiyeleri vardır. Eserleri içinde en çok Hidâye'ye Talikatı ve Şerhi tanındı.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 825.

Kutluk, İbrahim (1997). Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuara. Ankara TTK. 224

M. Şemseddin Sami (1996). Kâmûsü'l-Alam. Kaşgar Neşriyat. İstanbul. 5/3607.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şakayık-ı Numaniye ve Zeyilleri. Çağrı Yay. İstanbul. 2/27-28.

Sungurhan, Aysun. Kınalızade Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuara. ekitap.kulturturizm.gov.tr

Kıt’a

Henûz dahı ana rahminde iken

Ne kanlar yutdururdı bana devrân

Togaldan dâ’im aglatmakdur işi

Dahı güldürmedi bir lahza bir ân 

(Kutluk, İbrahim (1997). Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuara. Ankara TTK. 224)