KUL FAKİR ALİ, Ali Oymak

(d. 1860? / ö. 1938)
âşık, çiftçi
(Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Ali Oymak Amasya, Merzifon'un Kıreymir köyünde doğdu. Doğum tarihi kaynaklarda 1873 olarak geçse de 1882'de vefat eden Kul Hüseyin'e intisabı, eldeki fotoğraf ve bu fotoğraftaki kişilerin yaşları, yörede akran gösterilerek yapılan anlatılar ve yaş çıkarımları doğrultusunda 1860'ların başında doğmuş olması muhtemeldir. Okula gitme imkânı olmamıştır. Babası Musa Dede'dir. Geçimini çiftçilik yaparak kazanmış, daha sonraki yıllarda Merzifon'a yerleşmiş ve burada 1938 yılında vefat etmiştir. Evinin avlusunda kendi adı ile anılan türbede yatmaktadır (Akbulut 2015: 214).

Kul Fakir Ali, ilk gençliğinde Kul Hüseyin'e bağlanıp onu kendisine usta kabul etmiştir. Âşıklıktaki gelişimi Kul Hüseyin düşüncesinde olmuştur. Hacı Bektaş Dergâhı çelebisi Cemalettin Çelebi (1862-1921)'ye ve ondan sonra oğlu Ali Haydar Efendi (1897-1966)'ye bağlanmış onları pir bilmiştir. Kul Hüseyin sonrası aynı yakınlığı Kumbabalı İbrahim Ağa'ya göstermiştir. Piri Baba Ocağı'nda ocakzâde olmasına rağmen dedelik yapmamış, Merzifon çevresinde dolaşmıştır. Kul Hüseyin'den sonra Kumbabalı Sefil Ali, Deli Boran, Hacetli Deli Sadık, Sefil Ahmet gibi âşık ve dervişlerle yakınlığı olmuştur. Kul Fakir; Derviş Edna, Fakir Edna, Kul Hüseyin'in oğlu Halil Ağa, Biçare, Dervişoğlu, Mihneti, Sersem Köle, Müslüm Hoca, Noksanî, Sersem Köle, Sefil Mehmet gibi döneminin birçok âşığının yetişmesine katkıda bulunmuş önemli bir âşıktır. Kul Hüseyin kolunun en baskın âşığıdır. Kişiliği ve düşüncesiyle döneminde büyük bir saygınlığa sahip olmuştur. Döneminde olduğu gibi kendisinden sonra da bir çok âşık ve zakirin üzerinde etkisi olmuştur. Erdemi, çalışmayı, dürüstlüğü telkin eden çok sayıda anlatısı olup bu anlatılar halen çok canlıdır. Gazilerovacığı'nın manevi mimarlarından olup bu saygınlık halen devam etmektedir. Kuvvetli irticali olup her türde deyiş örneği verdi. Saz çalmayı da bilen Kul Fakir'ın deyişleri genel olarak ezberde korundu. Yöre yazmalarında ve zakirlerin hafızalarında en fazla deyişi görülen âşıktır (Akbulut 2015: 214-215).

Kaynakça

Akbulut, Ali Cem (2015). Âşık Kul Hüseyin ve Kul Hüseyin Kolu Âşıkları. Ankara: Dumat.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN FATİH KUŞDEMİR
Yayın Tarihi: 25.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004Doğum YeriGörüntüle
4KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004Doğum YılıGörüntüle
7KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004Ölüm YılıGörüntüle
10KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?MeslekGörüntüle
12İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004MeslekGörüntüle
13KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KUL MUSTAFA/MUSTAFA, Mustafa Sayılırd. 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MEZAMÎ, Sabri Dild. 26.08.1931 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İZZET/İZZETİ/AZİYET, Ali İzzet Savaşd. 1933 - ö. 2004Madde AdıGörüntüle