LA'LÎ/FENAYÎ, Şeyh La'lî Efendi

(d. ?/? - ö. Zilhicce 1112/Mayıs-Haziran 1701)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed'dir.Kastamonuludur. Edirne'ye gelip Mehmed Sırrî Efendi'ye intisap ederek tasavvuf ilmini öğrendi. İcazet aldıktan sonra İstanbul'a gelerek Sünbülîyye tarikatı şeyhlerinden Koca Mustafa Paşa Dergâhı şeyhi Seyyid Alâaddin Efendi, Balat şeyhi Seyyid Hasan Nûrî Efendi ve Manisa şeyhi Hasan Kenzî Efendi gibi mutasavvıfların sohbetinde bulundu. Şeyh Hasan Sezayî, Edirne'ye gelip sohbetinde bulundu (Ekinci 2013:93 ). Tasavvuf terbiyesini tamamlamak için tekrar halvet ederek halifelik sırrına erdi. Bu arada Seyyid Hasan Nûrî Efendi'den hüsnühat meşk etti; fakat hat sanatını meslek edinmediğinden bu alanda şöhret sahibi olmadı. Mehmed La'lî Efendi, hacca gidip geldikten sonra Edirne'ye yerleşti. Gülşenî tarikatı şeyhlerinden Kutbî Efendi-zâde Şeyh Seyyid Ali Efendi vefat edince onun yerine şeyh oldu. Zilhicce 1112/Mayıs-Haziran 1701'de vefat eden Mehmed La'lî Efendi, şeyhlik yaptığı tekkenin haziresine defnedildi. Vefâtına Kâmî Mehmed Efendi: "Nihâl-i Gülşenî'den kopdı hayfâ bir gül-i La'lî" [1113] tarihini düşürdü (Bursalı Mehmed Tâhir 1333-42: 158; Kurnaz vd. 2001: 785). Müstakim-zâde'ye göre bu mısra, "Meded kopdu nihâl-i Gülşenî'den bir gül-i La'lî-1112" şeklinde düşürülseydi; tamiye külfetine gerek kalmazdı (İnal 1928 : 481).

Mehmed Efendi'nin La'lî ve Fenâyî mahlaslarıyla tasavvufî şiirleri söyle­diği bilinir. La'l renkli mürekkebe güzel bir görünüş vermesinden dolayı Lal'i şöhretiyle tanınmıştır. (İnal 1928 : 481) La'lî'nin bilinen iki eseri vardır:

1.Dîvânçe: Şiirlerini bir araya topladığı Dîvânçesi, Şeyh Sezâyî Efendi'nin Dîvânı'nın sonunda yer alıp ikisi birlikte basıldı (bk. Millet Ktp., Ali Emîrî Ktp, Nu.358).

2. Manevi-i Şerif Şerhi: Manevi-i Şerif'in başlarına şerhi vardır. İbrahim Gülşeni'nin biyografisi ve Sezayî'nin mektupları ile basıldı. 

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C. I. İstanbul: Matbaa-ı Amire. 158.

Ekinci, Ramazan (hzl.)(2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay.

İnal, İbnülemin Mahmud Kemâl (hzl.) (1928). Müstakîm-zâde Süleyman Sadeddin, Tuhfe-i Hattâtîn.  İstanbul: Türk Tarih Encümeni Külliyatı. 481.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakim-zade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay. 342, 377.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 4. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 02.07.2014
Güncelleme Tarihi: 22.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Ey Fenâyî gel fenâ bahrında ol misl-i sadef

Açma agzın tâ kemâlin bula dürr-i men aref

 ***

 Her ne gelse dostdan hoş gör bulasın tâ şeref

Bâg-ı vahdet bülbüli seçmez gülini hârdan

(Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  Ankara: Bizim Büro Yay.785)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993Doğum YeriGörüntüle
2Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977Doğum YeriGörüntüle
3NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993Doğum YılıGörüntüle
5Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977Doğum YılıGörüntüle
6NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993Ölüm YılıGörüntüle
8Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977Ölüm YılıGörüntüle
9NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993MeslekGörüntüle
11Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977MeslekGörüntüle
12NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Rıfat Ilgazd. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993Madde AdıGörüntüle
17Oğuz Atayd. 12 Ekim 1934 - ö. 13 Aralık 1977Madde AdıGörüntüle
18NÂBÎ, Çörekçi-zâde Mehmed Nabîd. 1865 - ö. ?Madde AdıGörüntüle