MAHFUZİ/YOKSUL, Durdu Mehmet Yoksul

(d. 1923 / ö. 23.11.2012)
şair, kilim ustası, memur
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Durdu Mehmet Yoksul, 1923 yılında Kahramanmaraş'ta doğmuştur. Baba tarafından ailesi Hacı Ali Zenginzâdeler olarak bilinir. Marangoz olan babası Mustafa Efendi, aile sonradan yoksul duruma düştüğü için soyadı kanunu yürürlüğe girdiğinde ''Yoksul'' soyadını almıştır. Yoksulluk ailenin kaderi olunca Durdu Mehmet, ailesine katkıda bulunmak için köşker çıraklığı, kilimci çıraklığı gibi çeşitli işlerde çalışmıştır. Sonradan iyi bir kilim ustası olan Durdu Mehmet, okulda öğrenim göremese de, Seydihan Hoca'dan Kuran-ı Kerim ve ilmihal dersleri almıştır. Okuma yazmayı kendi gayretiyle öğrenmiştir. 1942-1946 yılları arasında dört yıl askerlik yapmıştır. Askerlikten sonra 1947 yılında evlenmiş ve bu evlilikten ikisi kız, ikisi erkek olmak üzere dört çocuğu olmuştur. 1952'de yaptığı ikinci evlilikten de iki kız çocuğu olmuştur.

Türkiye'de tek partili yönetimin sona erdiği günlerde, gazeteci A. Saim Emirmahmutoğlu'nun Kahramanmaraş'ta çıkardığı Demokrasiye Hizmet gazetesinde CHP'yi yeren, DP'yi öven siyasî içerikli şiirleri yayımlanmıştır. O dönem Kahramanmaraş Belediyesinde girdiği işten, belediye başkanıyla ters düşünce istifa etmiştir. 1953 yılında, gazeteci Emirmahmutoğlu'nun yardımıyla Orman İşletme Müdürlüğünde orman muhafaza memuru olarak göreve başlamıştır. 1960'ta ihtilal olunca DP'yi öven şiirlerinden ötürü görevine son verilmiştir (Alparsan vd. 2008: 28-29). 1963'te dönemin ihtilal valisi olan Orhan Akbay'ın desteğiyle Kahramanmaraş Belediyesinde işe başlamıştır. Belediyede çeşitli görevlerde bulunmuş ve son olarak buğday pazarı kontrol ve tahakkuk memurluğu görevindeyken 1978 yılında emekli olmuştur. Gazeteci A. Saim Emirmahmutoğlu'nun Kahramanmaraş'ta çıkardığı Demokrasiye Hizmet gazetesi başta olmak üzere Engizek, Aksu, Kahraman Yurt gibi Kahramanmaraş'ta çıkan gazetelerin yanı sıra, Kilis'te çıkan Kent ve Hududeli gazetelerinde şiirleri yayımlanmıştır (Alparsalan vd. 2009: 220). Hayatı boyunca yaşadığı yoksulluktan dolayı yazdığı şiirleri kitaplaştıramamıştır. Ömrünün sonlarına doğru hastalıklarla boğuşan Yoksul, 23 Kasım 2012'de vefat etmiştir.

Genç yaşta halk şiirine ilgi duyan ve Karacaoğlan'ın bütün şiirlerini ezberleyen şairin şiir yazmaya başlaması, 15-16 yaşlarında gördüğü bir rüya sayesinde olur. O rüyada kendisine Hak'tan şairlik verilir. Şair, bu rüyayı ''Düş mü Hayal mi?'' başlıklı şiirinde anlatır (Alparslan vd. 2008: 26). Böylece ''aşıklar seline adı karışan'' şair, yazdığı şiirlerinde ''Yoksul'' ve ''Mahfuzî'' mahlaslarını kullanır. Bütün şiirlerini hece vezniyle ve koşma biçiminde yazmıştır. Şiirlerinin ekseriyeti 11 heceli olmakla birlikte 8 heceli şiirleri de mevcuttur. Koşma biçiminin türlerinden ise, genellikle güzelleme ve taşlama türlerinde eserler vermiştir. Yoksul'a göre nesir kerpiç duvar, şiir ise çini işlemedir. Serbest şiire tamamen karşıdır (Alparslan vd. 2008: 32). 1970'li yıllarda hikâyeci Şevket Bulut'un yönlendirmesiyle, Kilis'te çıkan Hududeli ve Kent gazetelerinde halk ozanlarıyla atışmalara giren şair, taşlamarında sert bir dil kullanmıştır. En çok atıştığı şair ise hemşehrisi Mustafa Zülkadiroğlu'dur. Şairin dinine bağlı bir mümin olması şiirlerinde kendini gösterir. Yaşadığı çağdan ve o çağın kimi yozlaşmış insanlarından duyduğu rahatsızlık, onu, Allah'a şikâyete sevk eder. Bununla birlikte şiirlerinde insanlara, doğruluktan ayrılmamaları yönünde öğütlerde bulunur. Aşk, güzellik övgüsü ve hasretlik teminin çoğunlukla kullanıldığı güzellemelerinde, Türk sinema sanatçısı Türkan Şoray için yazmış olduğu üç güzelleme mevcuttur.

Kaynakça

Alparslan, Yaşar, Serdar Yakar (hzl.) (2008). Âşık Durdu Mehmet Yoksul (Âşık Mahfuzî) Hayatı ve Şiirleri. Kahramanmaraş: Ukde Kitaplığı.

Alparslan, Yaşar, Serdar Yakar (hzl.) (2009). Maraş Meşhurları. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Valiliği Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÖKHAN SERDAR ÖZAKTAŞ
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Sema Maraşlıd. 19 Temmuz 1969 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BEYOĞLU, İbrahimd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Eylem Demir Şentürkd. 1977 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Mehmet Aydınd. 4 Mart 1923 - ö. 31 Mart 2016Doğum YılıGörüntüle
5MEHDİ MEHDİYEV, Mehdi Ateş Oğlu Mehdiyevd. 1923 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984Doğum YılıGörüntüle
7Mehmet Aydınd. 4 Mart 1923 - ö. 31 Mart 2016Ölüm YılıGörüntüle
8MEHDİ MEHDİYEV, Mehdi Ateş Oğlu Mehdiyevd. 1923 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Aydınd. 4 Mart 1923 - ö. 31 Mart 2016MeslekGörüntüle
11MEHDİ MEHDİYEV, Mehdi Ateş Oğlu Mehdiyevd. 1923 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984MeslekGörüntüle
13Mehmet Aydınd. 4 Mart 1923 - ö. 31 Mart 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHDİ MEHDİYEV, Mehdi Ateş Oğlu Mehdiyevd. 1923 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mehmet Aydınd. 4 Mart 1923 - ö. 31 Mart 2016Madde AdıGörüntüle
17MEHDİ MEHDİYEV, Mehdi Ateş Oğlu Mehdiyevd. 1923 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984Madde AdıGörüntüle