Madde Detay

Doğum yeri ve doğum tarihi hakkında kaynaklarda bilgi bulunmayan Mehmed Hayrî'nin, Sultan II. Abdulhamîd devrinde basın dünyasında "Rusçuklu Mehmed Hayri Bey" şeklinde tanınmasından dolayı Ruscuk'ta doğduğu veya oralı bir aileden geldiği tahmin edilebilir. İstanbul'da 1930'lu yıllarda valilik yapmış olan Mithat Bey'in babası ve Tercüman-ı Hakikat yazarlarından Ali Muzaffer'in dayısıdır. İlk yazıları 1886 kasımında İzmir'de çıkan Hizmet gazetesinde yayımlanmıştır. Sonra kendisi İzmir'de Aydın gazetesini çıkardı ve burada birçok yazıları ve şiirlerini yayımladı. Mehmed Hayri Bey'in Aydın valiliğinde 1885'ten itibaren bazı memuriyetlerde bulunduğu, hakkındaki bazı kayıtlardan ve gazete haberlerinden anlaşılmaktadır. Görevleri arasında meclis-i idâre başkitabeti ile vilâyet-i celîle mektupçuluğu da bulunmaktadır. Vilayet Nafia Komisyonu azalığı ve Vilayet Matbaası nazırlığı görevinde de bulunan Hayri Bey bu görevini İzmir'den ayrıldığı 1900 Haziran'ına kadar sürdürdü. 1891'li yıllarda İzmir İdadisi'nde kısa bir süre "Lisânî Osmânî ve Hat" öğretmenliği yaptı. Burada okuttuğu ders için Belâgat adıyla bir kitap hazırlayıp Vilayet Matbaası'nda bastırdı. 1898'de rütbe-i ûlâ sınf-ı evvelliğine terfi ettirilen Mehmed Hayri Bey 1900 Haziran'ında Ankara vilayeti dâhilinde Kırşehir sancağı mutasarrıflığına tayin edildi. Hayri Bey'in Kırşehir'e tayininden sonra ne gibi görevlerde bulunduğu ve nerede ne zaman öldüğü tespit edilememiştir, ancak 1920 civarında öldüğü tahmin edilmektedir.

Eserleri şunlardır:

1. Türkçe Kasîde-i Bürde Şerhi-Hediye: 1299'da İstanbul'da basılmıştır.

2. Türkçe Avâmil Tuhfesi: 1300'de İstanbul'da basılmıştır.

3. Siyer-i Fâruk Radiyallâhu Ta'âla Anh: 1303'te İzmir'de basılmıştır.

4. Belâgat: 1308 tarihinde İzmir'de basılmıştır.

5. Hediyyetü'l-İhvân: 1304 yılında Aydın'da basılmıştır.

Huyugüzel, Ö. Faruk (2000). İzmir Fikir ve Sanat Adamları (1850-1950). Ankara: KB Yay.