Madde Detay

927/1521 yılında İstanbul Beyazıt'taki eski sarayda dünyaya geldi. Kânûnî Sultân Süleymân’ın “Şehzâdeler güzîdesi Sultân Mehemmedüm” dediği oğludur. Annesi Hürrem Sultân’dır. Evliliği hakkında ayrıntılı bilgi olmayan Şehzâde Mehmed’in Hümâşâh adında bir kızı olduğu elimizdeki bilgiler arasındadır. Şehzâde Mehmed, Azmî Efendi ve Nevâli Efendi’den ders aldı. Kânûnî, oğlunun eğitimine önem vermiş ve iyi bir eğitim almasını sağlamıştır (Sungurhan 2009: 97, Uzunçarşılı 1954: 538).

Biyografik kaynaklarda Manisa sancağına gönderilen şehzâdenin burada çiçek hastalığına yakalanarak 950/1543 yılında vefat ettiği belirtilir. Ancak bazı araştırmacılar şehzâdenin ölümüne, Şehzâde Mustafâ’nın veliaht sancağından alınarak Şehzâde Mehmed’in atanmasını kaldıramamış olan Mahidevrân Sultân’ın sebep olduğunu belirtir. Şehzâde Mehmed’in cenazesi İstanbul’a getirilerek babası Kânûnî Sultân Süleymân tarafından yaptırılan Şehzâdebaşı Camiine defnedildi (Uzunçarşılı 1954: 379). Türbenin en baş tarafında Şehzâde Mehmed’in, orta tarafında kızı Hümâşâh Sultân’ın, en son tarafta ise küçük kardeşi Şehzâde Cihângîr’in mezarı bulunmaktadır.

Yerinde ve güzel söz söylemeye kabiliyeti olan Şehzâde Mehmed, manâlı ve ahenkli Türkçe şiirler yazdı. Sanata olan düşkünlüğüyle bilindi. Ayrıca II. Bâyezîn’in "Dâm-ı zülfünle başa daim belâ eksik değil/ Hışm-ı çeşminle dile her dem cefâ eksik değil" matlalı gazeline naziresi vardır (Uzunçarşılı 1954: 46).

İsen, Mustafa (1994). Künhü’l-Ahbar’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

İsen, Mustafa, A. F. Bilkan ve T. Işınsu Durmuş (2012). Sultanların Şiirleri, Şiirlerin Sultanları. İstanbul: Kapı Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001).  Mehmet Nail TumanTuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutlar, Fatma Sabiha, Müjgân Çakır ve Hanife Koncu (2012). Mehmet Tevfik, Kâfile-i Şuara. İstanbul: Doğu Yay.

Öztuna, Yılmaz (2006). Kânûnî Sultân Süleymân. İstanbul: Babıali Kültür Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara:Kültür Bakanlığı e-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 16.12.2014]

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1954) Osmanlı Tarihi, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar. Ankara: TTK Yay.

Ol saçı Leylî umardum bana Mecnûnum diye

Gezmesün gelsün belâ tagında mahzûnum diye

Yolına cân virmege anunçün ikrâr eyledüm

Habs idüp çâh-ı zenehdânında medyûnum diye

Umarum şi’r-i güher-pâşum işitdükde nigâr

Kandedür gelsün berü ol dürr-i meknûnum diye

Dâl-i devlet ol bana yetmez mi bu dünyâda kim

Nâz ile ol çeşmi nergis bana meftûnum diye

Dil-ber oldur ey Mehemmed hışm idicek ‘âşıka

Boynuna bend eyledüm zülf-i hümâyûnum diye 

(Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara:Kültür Bakanlığı e-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 16.12.2014]. 97, 98).