Madde Detay

Asıl adı Mehmed’dir. 1242/1827 yılı Ocak ayında Ankara’da doğdu. Dedesi Halvetiyye’nin Çerkeşiyye kolunun kurucusu Çerkeşî Mustafa Efendi (ö. 1229/1814) ve babası Ankara ulemâsından Osmân Vehbî Efendi (ö. 1277/1860)’dir. Babasından ders almaya başladıktan sonra 1262 (1834-1835)’de babasıyla birlikte İstanbul’a geldi. Vidinli Mehmed Efendi ve Hafız Seyyid Efendi’nin derslerini okuyarak icazet aldı. Beşiktaş, Halep, Kayseri, Çankırı, Bursa, Viranşehir ve Balıkesir, Mısır, Kastamonu ve Medine’de kadılık görevinde bulundu (İnal 2013: 2381). Daha sonra Ankara’ya gidip on iki sene orada müderrislik yaptı, icazet verdi. Verdiği hizmetlerden ötürü üçüncü dereceden Osmanlı nişanı aldı (Eliaçık 2011: 60). İâne-i Şehriyye ve Harbiyye, İlgâ-i Kavâim gibi komisyonlara başkanlık yaptıktan sonra 1288/1871-1872’de tekrar İstanbul’a döndü ve kadılık görevine getirildi. 1303/1885-1886’da Rumeli kazaskerlik muavinliğine tayin edildi ve aynı yıl Meclis-i Meşâyih reisi oldu (Yörür 2018: 232). 1303/1885-1886’da Meclis-i Tedkîkat-ı Şer’iyye üyeliği ile Rumeli kazaskerlik muavinliğine atanıp ardından Meclis-i Meşâyih Nezareti başkanlığında bulundu. 1306/1888-1889’da Rumeli kazaskerliği payelerini alarak Meclis-i Müellefât Encümeni başkanlığına atandı (Eliaçık 2011: 60).

1319/1901’de İstanbul’da vefat ederek Aksaray-Sofular civarında mensubu olduğu Süleyman Ekmelüddin Dergâhı bahçesine defnedildi (İnal 2013: 2381).

Genellikle kaside nazım şeklini kullandığı şiirleriyle Tevfik, klasik edebiyatın son büyük temsilcilerindendir. Sebk-i Hindî akımı etkisinde yazdığı şiirlerindeki ince, parlak ve derin hayaller, onun divan şiirinin mazmun ve imgelerine hâkim âlim bir şair olduğunu gösterir (Eliaçık 2004: 60). Yaşadığı dönemin sosyal olayları da eserlerinde göze çarpar. Mensur eserlerinde öğreticilik ön plana çıkmaktadır (Yeşil 2013: 17-18).