Madde Detay
Meliha Avni Sözen
(d. 1905 / ö. 29 Mart 1993)
Yazar, Hatip, Öğretmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Tam adı Meliha Avni Sözen Musagil'dir. Tüccar Hüseyin Avni Bey'in kızı olarak Ordu'da doğdu. Çocukluğunun ilk yılları Ordu'da geçen Meliha Avni Sözen, ailesiyle birlikte İstanbul'a taşındı; Çamlıca Kız Ortaokulu'nu (Çamlıca Kız Lisesi) ve Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'ni bitirdi. Öğrenciyken yaptığı konuşmalarla dikkat çeken Meliha Avni’yi Florya Köşküne çağırarak dinleyen Atatürk onu çağdaş Türk kadınları için örnek gösterdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitirdikten sonra, Kadıköy Ortaokulu'nda ve İnönü Kız Lisesi'nde İngilizce öğretmenliği yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi ve Halkevi içerisinde de görevler üstlendi, 1944’te Şişli Halkevi Reisliğine getirildi. İstanbul Halkevi Neşriyat ve Köycülük başkanlıkları görevlerini üstlendi. Kızılay’da ve Türk Hava Kurumu'nda çalıştı. Üsküdar Kız Koleji'nin idare heyeti başkanlığını ve müdürlüğünü yaptı.
Meliha Avni öğrenciliği sırasında Son Posta gazetesinde yazılar yazmaya başladı, daha sonra yazılarıyla İstiklâl gazetesinin yazar kadrosu içerisinde yer aldı. Basılı ilk edebî eseri olan Bir Gecenin Sabahı adlı romanını 1933 yılında neşretti. Mehmet Behçet Yazar, bu romanı "bizde 'avantür' romanı nevi için muvaffak bir tecrübe" kabul eder. (Yazar 1940: 15) Gazeteciliğinin ve edebiyat çalışmalarının yanı sıra daha çok iyi bir hatip olarak tanındı. Söylevlerini Bir Ses adlı bir kitapta toplamıştır. "146 sayfalık kitap yazarın Atatürkçülüğünü, millî duygularını, heyecanlarını ve hitabetteki eşsiz yeteneğini çok iyi yansıtmıştır." (Tanju 1982: 48) Anam (1970) ve Devrimden Evvel, Devrimden Sonra Köy adlı üç piyese imza atmıştır. "Hatipliği ana mesleği olarak gören Sözen, iyi eğitim almış, varlıklı ve Millî Mücadeleye katkı sağlayan bir aileden gelmiştir. Hakkında çok fazla çalışma olmamakla birlikte, 1905’ten 1993’e kadar süren hayatının her aşamasında yaptıkları ile gerek basında, gerekse çeşitli dergilerde hep isminden bahsedilmiştir." (Bolat 2014: 174)
Kaynakça
Bolat, Belgün Selman (Güz-2014). "Hep Hatırlanmak İsteyen Cumhuriyet'in İlk Kadın Hatibi: Meliha Avni Sözen". Karadeniz Araştırmaları. S. 43. 151-174.
http://www.fasev.org/meliha-avni-sozen/ [erişim tarihi: 28 Mayıs 2018]
Tanju, Halûk Cemil (1982). Meliha Avni Sözen. İstanbul: Servetifünun Matbaası.
Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi C II (3. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yay. 928-929.
Yazar, Mehmet Behçet (12.3.1940). "Meliha Avni Sözen". Yedigün. C. 15. S. 366. 15.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: DR. NECATİ TONGAYayın Tarihi: 04.07.2018Güncelleme Tarihi: 08.11.2020
Yayın Tarihi: 04.07.2018Güncelleme Tarihi: 08.11.2020
Güncelleme Tarihi: 08.11.2020
| Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
|---|---|---|---|
| Bir Gecenin Sabahı | Cihan Kitaphanesi / İstanbul | 1933 | Roman |
| Bir Ses | - / İstanbul | 1936 | Röportaj |
| 1939 Anadolu Zelzelesi | Eminönü Halkevi Yay. / İstanbul | 1940 | Derleme |
| Mehmetçiğin Anası | Ahmet Halit Kitabevi / İstanbul | 1943 | Tiyatro |
| Anam | - / - | 1970 | Tiyatro |
| Devrimden Evvel, Devrimden Sonra Köy: Köy Piyesi | - / - | - | Tiyatro |
İlişkili Maddeler
| Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
|---|---|---|---|---|
| 1 | SALİH SOYDEMİR | d. 01.08.1962 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 2 | ZOROĞLU, Aydın Alper Zoroğlu | d. 03.03.1969 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 3 | Nuri Kahraman | d. 1956 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 4 | SEYYAD TAĞIYEV | d. 1905 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 5 | KURBAN SADIHOV | d. 1905 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 6 | Sâmiha Ayverdi | d. 25 Kasım 1905 - ö. 22 Mart 1993 | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 7 | Sabahattin Kudret Aksal | d. 25 Mart 1920 - ö. 19 Nisan 1993 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 8 | Şahinkaya Dil | d. 18 Haziran 1931 - ö. 13 Nisan 1993 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 9 | Rıfat Ilgaz | d. 7 Mayıs 1911 - ö. 7 Temmuz 1993 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 10 | Armağan Tunaboylu | d. 1962 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
| 11 | Rasim Özdenören | d. 20 Mayıs 1940 - ö. 23 Temmuz 2022 | Meslek | Görüntüle |
| 12 | SELÎM SÂBİT EFENDİ | d. 1829 - ö. 1911 | Meslek | Görüntüle |
| 13 | Safiye Gölbaşı | d. 30 Ekim 1982 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 14 | Ertan Mısırlı | d. 17 Eylül 1958 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 15 | Mehmet Necati Öngay | d. 1914 - ö. 1992 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 16 | AVNÎ, Yusuf Avnî Efendi | d. ? - ö. 1709-10 | Madde Adı | Görüntüle |
| 17 | AVNÎ, Diyarbakırlı | d. 1827 - ö. 1872 | Madde Adı | Görüntüle |
| 18 | Avni Engüllü | d. 1947 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |