Nihânî, İbrahim Çelebi

(d. ?/? - ö. 1000/1591/92)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Edirne’de doğdu. Riyâzî, şairin asıl adının İbrahim Çelebi olduğunu söyler. Devşirme olan şair, yine kendisi gibi Edirneli olan şair Ubeydî’nin yanında yetişti. Bir ara sipahilik yapan Nihânî, sonradan bu görevi bırakarak derviş oldu. Aynı dönemde yaşayan şair Ubeydî, kendisine âşık olmuş ve ona birçok gazel söylemiştir. Ömrünün sonuna doğru aklî dengesini kaybeden şair, 1000/1591-92 yılında öldü. Mezarı Edirne’dedir (Solmaz 2005: 559, Kılıç 2010: 925, Riyâzî vr. 114a-b).

Tezkireciler, Nihânî’ye ait çeşitli gazel ve beyitleri şiirlerine örnek olarak verseler de herhangi bir eserinin varlığından bahsetmezler. Ancak Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu “06 Mil Yz FB 260/2” numarada kayıtlı şiir mecmuasının 13b-20b yaprakları arasında, “Gazelliyyât-ı Nihânî” başlığı altında şaire ait 60 adet gazel bulunmaktadır. Tezkirelerde şairin şiirlerine örnek gösterilen bazı beyitlerin bu gazellerde bulunmaması, şaire ait eldeki şiirlerin eksik olduğu fikrini akla getirmektedir.

Hakkında bilgi veren tezkirecilerin Nihânî’den övgüyle bahsetmeleri, yaşadığı dönemde takdirle karşılandığının bir işaretidir. Divan şiirinin geleneğine bağlı şiirler yazan şairin kullandığı dil ve üslup, devrinin klâsik şiir anlayışına uygundur. Şiirlerinde çoğu zaman yabancı kelimelerden uzak, sade bir Türkçeyi tercih etmiş ve genellikle âşıkane ve rindane duyguları ön planda tutmuştur.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Kaplan, Yunus (2010). “Nihânî (İbrahim Çelebi) ve Gazelleri”. Turkish Studies/ Türkoloji Araştırmaları, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 5 (4): 1271-1303.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 136-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Nihânî. Gazeliyyât. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Mil Yz FB 260/2.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 12.10.2013
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Sevme şehrî güzeli ger meh-i tâbân ise de

Virme hercâyîye dil mihr-i dırahşân ise de

 

Saña serkeşlik idüp gayrîye mâ’il olanuñ

Geç hevâsından eger serv-i hırâmân ise de

 

Hâr ile hem-dem olup bağruñı pür-hûn idenüñ

Gel e bakma yüzine bir gül-i handân ise de

 

Seni haste idüp el derdine tîmâr idene

Mübtelâ olma sakın âfet-i devrân ise de

 

Ey Nihânî ruhı her cem’i münevver idenüñ

Olma pervânesi ger şem’-i gülistân ise de 

(Nihânî. Gazeliyyât. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Mil Yz FB 260/2. 18b.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YeriGörüntüle
3MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608Doğum YeriGörüntüle
4MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YılıGörüntüle
6MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608Doğum YılıGörüntüle
7MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Abdülhayd. ? - ö. 1705Ölüm YılıGörüntüle
9MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608Ölüm YılıGörüntüle
10MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11Abdülhayd. ? - ö. 1705MeslekGörüntüle
12MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608MeslekGörüntüle
13MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Abdülhayd. ? - ö. 1705Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Abdülhayd. ? - ö. 1705Madde AdıGörüntüle
18MİSÂLÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1608Madde AdıGörüntüle