Madde Detay

Malatya'nın Dârende ilçesinde İbrâhim Paşa Mahallesi'nde 1256/1840 yılında doğmuştur. Babası Mısır hidivi Mehmed Ali Paşa'nın hazinedarlığını yapmış, sonra Dârende'ye yerleşmiş bir zattır. Aile bu sebeple Hazînedâr-zâde sanıyla anılır. Günümüzde bu aile Tümer soyadını kullanmaktadır. Remzî küçük yaşta Mısır'a gönderildi. On altı yaşına kadar orada ciddi bir medrese öğrenimi gördü. Sonra Dârende'ye döndü ve dönüşünde zamanın tanınmış alimlerinden Dârendeli Dervîş Efendi'den bir yıl kadar ders gördü. Öğrenimini bırakarak şiire başladı. Tapu kalemine devam etti. Çok geçmeden zekâsı ve kabiliyeti kaza kaymakamının dikkatini çekti. Önce Dârende tapu kâtipliğine, sonra da tapu memurluğuna tayin edildi. Kısa ömrünü hep bu kuruluşta geçirdi. 1296/1879 yılında genç denecek bir yaşta burada vefat etti. Remzî'nin Ârif Hikmet, Mehmed Ali ve Kâşif Efendi adlı üç erkek çocuğu vardır. Mehmed Ali genç yaşında ölmüş, Ârif Hikmet 93 Rus savaşında şehit olmuştur.

Remzî'nin elde bulunan gazel, şarkı, müselles, muhammes, müseddes ve diğer şiirlerinin toplam sayısı 68'dir. Bunların içerisinde hece vezniyle yazılmış altı adet koşma da yer almaktadır. Remzî'nin tüm şiirleri Kadri Özyalçın tarafından derlenerek Dârendeli Remzî isimli kitapta yayımlanmıştır (Özyalçın 1940).

Güçlü şiirlere sahip olan Remzî'nin şiirlerinde ağırlıklı olarak aşk, tabiat, tasavvuf, isyan, tazarru, istiğfar vs. işlenmiştir. Lafız oyunundan çok anlama ehemmiyet vermiştir. Duygularını şiirlerinde pervasızca ifade eder, rumuzların arkasına pek saklanmaz. Üzüntülerinde, hicranlarında, sitemlerinde, neşelerinde muhayyilenin ve zekânın mahsülü olan zorakiliği değil günlük hadiselerin mahsulü olan tabiî duyguları yansıtır. Aşkı ekseriyetle dünyevi bir aşktır. Şiirlerindeki sevgililer divan edebiyatının genelinde olduğu gibi hayalî değil gerçek kişilerdir. Divan edebiyatı çerçevesinden ruh itibarıyla ayrılmaktadır. Daha çok halk şairlerine yakındır. Remzî şiirlerinde realist bir tavır takınmaktadır. Bazen sevgililerinin adını bile şiirlerinde anar. Bazen tasavvuf perdesine bürünerek platonik aşkı da terennüm etmek istemişse de canlı ve yaşanan aşklara bağlılığı onun bu hususta daha derinleşmesine izin vermemiştir. Remzî zamanında takdir hatta taklit edilmiş şairlerdendir. Birçok gazeli tahmis edilmiştir. Bazı gazelleri, koşmaları ve şarkıları da bestelenmiştir (Özyalçın 1936: 29).

Gülseren M.  ve A. Şentürk (1991). Malatyalı Şairler Antolojisi. Malatya: Yeni Malatya Gazetesi Yay.

Kavruk, Hasan - Metin Özer (2006). Geçmişten Günümüze Malatya Şairleri. Malatya: Malatya Belediyesi Kültür Yay.

Olcaytu, İbrahim (2000). Folklor Defterleri I. Ankara: Kalan Yay.

Özyalçın, Kadri (1940). Dârendeli Remzî. Sivas: Kâmil Basımevi.

Özyalçın, Kadri (1936). "Dârendeli Remzî". Ortayayla-Sivas Halkevi Dergisi. 1 (1): 24-30.

Ünver, N. (2007). "Remzî". Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. VII. Ankara: AKM Yay. 320.

Gazel

Sana cânân ne rütbe cân ile meftûnunum bir bak

O leylî zülfüne dil-beste-i mecnûnunum bir bak

Ciger-pârem yazık üftâdene bir kerre insâf et

Ne rütbe bağrı yanmış dîdesi pür-hûnunum bir bak

Nedir saklanmalar nazlanmalar gizlenmeler böyle

Belâ-yı firkatinle hayliden mahzûnunum bir bak

Dehânın şevkine mey-keşliğimden hayli bahs olmuş

Ne denli mübtelâ-yı bâde-i gül-gûnunum bir bak

Hayâl-i kâmetinle bin gazel tarh eylemiş Remzî

Ne pâkîze-edâ hoş-tab' nev-mazmûnunum bir bak

(Özyalçın, Kadri (1936). "Dârendeli Remzî". Ortayayla-Sivas Halkevi Dergisi.  1 (1): 24.)