SAFÎ

(d. ?/? - ö. 890/1485/86)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursalıdır. Sehî Bey’in bildirdiğine göre üstat bir nakkaş olan Safî padişahın da takdirini kazanmış iyi bir şairdi. Sık sık II. Murâd’ın sohbetlerinde bulunmasını kıskanan bazı şairlerin “yazdıkları şeyler küfürdür” isnadıyla hapse atılmış, devrin kazaskeri Molla Veliyyüddîn adına bir kaside yazıp gönderince hapisten kurtulmuştur. Ancak zindan hayatının ağır gelmesi sonucu, 890/1485-86’da hapisten çıktıktan birkaç gün sonra ölmüştür. Mezarı Edirne’dir. Latîfî “ayyâş u kallâş” dediği Safî’nin şiirlerini yalın ve renksiz bulurken Sehî, hem kaside, hem gazellerinin güzel ve Dîvân’ının halk arasında meşhur olduğunu ifade etmektedir. Nazire mecmualarında görülebileceği gibi şairin çok sayıda zemin şiirine devrinin ve 16. yüzyılın en büyük şairleri onlarca nazire söylemişlerdir. Başta Ahmed Paşa olmak üzere, Zâtî, Hayâlî, Mesîhî, Hayretî, Muhibbî, Âhî, Lâmi’î, Harîmî, Şem’î gibi büyük şairlerin şiirlerine nazire söylemeleri, onun hem kendi döneminde hem de sonraki asırda tanındığını ve beğenildiğini ortaya koymaktadır. 15. ve 16. yüzyıllarda yazılan bütün nazire mecmualarında şiirlerinin bulunması, devrinin meşhur bir şairi olduğu hususunda Sehî’nin görüşündeki isabeti teyit edici mahiyettedir. Safî’nin, Ömer b. Mezîd’in Mecmû’atü’n-Nezâ’ir’inde 7, Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’u’n-Nezâ’ir’inde 21, Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’inde 12 ve Pervâne Bey Mecmû’ası’nda 14 şiiri yer almaktadır.

Kaynakça

Canpolat, Mustafa (hzl.) (1982). Ömer b. Mezîd, Mecmû’atü’n-Nezâ’ir. Ankara: TDK Yay.

Eğridirli Hacı Kemâl. Câmi’u’n-Nezâ’ir. Bayezıd Kütüphanesi. No. 5782. vr. 23a, 35a, 37a…

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Ankara: AKM Yay.

Köksal, M. Fatih (2007). “Safî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 424.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf [erişim tarihi: 20.07.2013].

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Latîfî (1314). Tezkire-i Latîfî. İstanbul.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi. Bağdat. No. 406. vr. 67b, 77a, 190a…

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). C. 7. “Safî”. İstanbul: Dergâh Yay. 414.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 19.09.2013
Güncelleme Tarihi: 06.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Şem’-i dil-sûzam revân oldı gözümden yaşlar

Ben ölürsem gam degül Hak sana virsün yaşlar

Kaşlarun yayın kurup kirpiklerün ki_okın ata

Cânı içün gönlümün derd ehli yasın başlar

Gamzenün okın görüp yolunda yüz döndürsevüz

Hîç emân virme ki senden tîg u bizden başlar

Tâkatüm yokdur rakîbün cevri yükin cekmege

Sensüz ey dil-ber nice bagruma basam başlar

Îsi-i Meryem gibi cân-bahş ola kamu sanem

Ger kalem zülfün ucından baglaya nakkâşlar

Gurresinden her mehün birdür hilâli gerçi kim

Gösterür bir ayda iki hilâl ol kaşlar

Gül yüzün evsâfın eylerken Safî sûsen dimiş

Âferîn anun şehenşâhına hem şâbâşlar

(Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf [erişim tarihi: 20.07.2013]. 662.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994Doğum YeriGörüntüle
2TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761Doğum YeriGörüntüle
3REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994Doğum YılıGörüntüle
5TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761Doğum YılıGörüntüle
6REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994Ölüm YılıGörüntüle
8TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761Ölüm YılıGörüntüle
9REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994MeslekGörüntüle
11TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761MeslekGörüntüle
12REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Burhan Arpadd. 19 Mayıs 1910 - ö. 3 Aralık 1994Madde AdıGörüntüle
17TAYYİBÎ, Sun’ullâh-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1761Madde AdıGörüntüle
18REMZÎ, Muslihiddin Remzî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle