Madde Detay

Asıl adı Mehmed Sa’îd’dir. Akhisar’da doğdu. Mûsâcalı-zâde Mehmed Sa’îd sanıyla tanındı. Akhisar’da Abdünnebi Mektebinde okudu. Arabî ilimleri babasından tamamladı. Akhisar’da ilmin yayılması için meşgul olmuş, üç defa icazet vermeye muvaffak olmuştur. Malumatının genişliği ve zekâsının zenginliği ile tanınmış bir âlimdir. 1320/1902’de vefat etti. Akhisar’da Uzuntaş Mezarlığı’nda babası ile Şeyh Ahmed Rûmî arasına defnedildi.

Eserlerinden basılmış olanları şunlardır:

1. Taşköprü Risâlesi’nin şerhi: Münazara adabına dair bir eserdir.

2. Kıyâs-ı Mûseviyye Şerhi: Mantık ilmine dair bir eserdir. 1291/1874 yılında İstanbul’da basılmıştır.

3. Minhâcü’n-Necâh ilâ Mi’râci’l-Felâh: Hadis ilmiyle ilgili bir eserdir. Arapça olan eser, 1307/1890 yılında Bursa’da basılmıştır.

4. Cevâhirü’l-Akâ’id: Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın “Hudâ Rabbim nebim hakkâ Muhammed’dir Resûlullâh” mısrasıyla başlayan 114 beyitlik meşhur manzumesinin şerhidir. Eser, 86 sayfadır. 1319/1901 yılında İzmir’de basılmıştır.

Basılmamış olan eserleri ise şunlardır:

1. Andelîbü’l-Mecâlis: Nasihat ve sohbet kitabıdır.

2. Kurretü’n-Nâzirîn: Dürretü’l-Vâ’izîn isimli eserin şerhidir.

3. Usûl ilminden “Mecâmî” üzerine haşiye.

4. Mantık ilminden “Dürrü’n-Nâci” üzerine hâşiye.

5. Âdâb ilminden “Velediyye”nin manzum olarak tercemesi.

6. Vazı’ ilminden Dede Cöngi’nin “Vaz’iyye” risalesine şerhi.

7. Muhteşem Kâşânî’nin “Behcetü’ş-Şühedâ” ismiyle meşhur mersiyesinin mensur ve manzum tercemesi.

Bursalı Mehmed Tâhir, Mûsâcalı-zâde’nin kuvvetli bir şiir kabiliyetine sahip olduğunu ifade etmektedir (Tatcı vd. 2000: 41). Nef’î’nin “Âferîn ey rûzgârın şeh-süvâr-ı saf-deri” mısrasıyla başlayan kasidesini tahmis etmiştir.

Elmalı, Hüseyin (1998). Cevâhiru’l-Akâid. İzmir: Erzurum Kültür ve Dayanışma Vakfı Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatcı, Mustafa ve C. Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Basımevi.

“Cevâhirü’l-Akâ’id”den

Hudâ Rabbim Nebim hakkâ Muhammeddir Resûlullâh

Hem İslâm dînidir dînim kitâbımdır Kelâmullâh

Beni yokdan insân olarak var eden ve refte refte kemâle erişdiren, Hâlıkım, Perverdigârım, Ma’bûdum, Hazret-i Vâcibü’l-Vücûd ve Müfeyyizü’l-kerem ve’l-cûd’dur. Celle Celâluhu.

Hâk-pâyının ümmeti oldıgım efendim Peygamberim, tarîk-i Hakk’a rehberim, rûz-ı mahşerde şefâ’at-gerim. Hakkâ ki Allahu zü’l-celâlin Resûl-ı emîni ve ins ü cinne peygamber etdigi rahmeten li'l-âlemîni cenâb-ı Muhammed sallallâhu te’âlâ aleyhi vesellem efendimizdir.

Dînim ya’ni rızâ-yı Bârîyi bulmak içün sülûk etmiş oldıgım yolum ise âhiretde ecr ü menzilete nâ’il olmuşlar içün Allâh Te’âlâ kullarına peygamberleri lisânıyla meşrû kılıvermiş oldıgı bir açık yoldan ibâret olan dîn-i mübîn İslâm’dır ki müslümânlık yolıdır.

Dînimin me’hazı olan kitâb-ı hakîkat-nisâb da Kelâmullâhu’l-ma’rûf bi’l-Kur’ân’dır ki yüz dört kitâbın deste-i güli ve cümlesinin de eşref ü efdalidir.

(Akhisarlı Mûsâcalı-zâde Mehmed Sa’îd (1319). Cevâhirü’l-Akâ’id. İzmir: Vilayet Matbaası. 5.)