Madde Detay

Tespit edilen tek şiirinden varlığı bilinen âşık, şiirinde Sakaoğlu mahlasını kullanmıştır. Âşığın hayatı hakkında hiçbir bilgi yoktur. II. Murad zamanında, 1810 yılında Ruslar Akçaabat’a, Sarhana mevkiine asker çıkararak sivil halka hücum ettiler. Yöre halkı başta Akçaabat ayanı Sakaoğlu Mahmut Ağa olmak üzere Ruslara karşı silaha sarıldı. Özellikle kadınlar balta ve tahralarla düşmana karşı koydular. Kanlı bir çarpışmadan sonra Ruslar kıyıyı terk edip gemilerine kaçtılar. Yazarı bilinmeyen bu destan bu savaşı anlatmaktadır (Duman 1995: 161). Bu bilgilerden hareketle âşığın 19. asırda yaşadığı ve Trabzonlu olduğu sonucuna varılabilir. Sakaoğlu, “Sarhana Destanı” adını taşıyan destanını gayet coşkulu bir şekilde söylemiştir. Destan döneme ayna tutması açısından, sözlü tarih bağlamında ele alındığında ayrı bir önem taşımaktadır. 

Duman, Mustafa (1995). Trabzon Halk Şairleri. İstanbul: Anadolu Sanat Yay.

Lermioğlu, Muzaffer (1949). Akçaabat-Akçaabat Tarihi ve Birinci Genel Savaş-Hicret Hatıraları. İstanbul: yyy.

Lermioğlu, Muzaffer (2011). Akçaabat-Akçaabat Tarihi ve Birinci Genel Savaş-Hicret Hatıraları. İstanbul: Has Matbaa.

Sarhana Destanı

Gemiler denizden ateş açtılar

Sarhana üstüne ölüm saçtılar

Veririz bu yurdu deye sandılar

Görücek savaşı sonra kaçtılar

Duyuldu Moskof’un kahpeçe hali

Seğirtti kavgaya cümle ahali

Haram oldu bize bayram namazı

Eyledik gönülden Hakk’a niyazı

Mahmud Ağa açtı al yeşil sancak

Er olan meydana atladı ancak

Sıyrıldı kamalar oynadı bıçak

Kadınlar elinde kırıldı nacak

Mahmud Ağa der ki vurun aslanlar

Yerlerde can versin sarı çiyanlar

Kamam yok diyene veririm tüfek

Kıralım Urus’u kalmasın bir tek

Girip çenge Kaptanoğlu Mustafa

Uçurdu Moskof’tan sayısız kafa

Her vuruşta Allah Allah diyerek

Yere serdi leşin niçe Moskof’un

Aşk olsun Sakaoğlu Mahmud Ağa’ya

Aldı askerini girdi kavgaya

İki oğlunu şehit verdi Hüdâ’ya

Aktı şehitlerin kanı deryaya

Sarhana deresi kaynayıp taştı

Vuurştu aslanlar kan belden aştı

Küffarın bir anda tedbiri şaştı

Vurun kardeşlerim der Mahmud Ağa

Rukiye Abla’nın zikir dilinde

Askerin önünde balta elinde

Şehit olur diyor cenkte vuruşan

Kadınlar vermeyin düşmana aman

Pümbür Kızı Ayşe aman vermiyor

Düşmana kaçmaya zaman vermiyor

Dörenler şaşırıp yolun açıyor

Moskof’lar elinden aman diliyor

Akıbet Moskof’un serildi leşi

Yıkıldı kalesi kesildi başı

Dindi müminlerin gözünün yaşı

Güldürdük yüzünü ehl-i İslâm’ın

Sakaoğlu der ki vezirim vezir

Kırdık gâvurları olmadık resil

Düşmanı kaçırdık denizden zelil

Aldık çok ganimet nice bin esir

Duman, Mustafa (1995). Trabzon Halk Şairleri. İstanbul: Anadolu Sanat Yay. 161-162.