ÜFTÂDE-ZÂDE, Mustafa Efendi

(d. ?/? - ö. 1017/1608)
tekke şairi
(Tekke / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

16. yüzyılda Bursa’da doğmuştur. Babası Mehmed Muhyiddin Üftâde (ö. 988/1580) olup, Bursa’da Pınarbaşı semtinde kendi adıyla kurduğu Üftâde Dergâhı’nın ilk şeyhidir. Mustafa Efendi Üftâde-zâde diye bilinmektedir. Ancak bu isimle bilinen iki kişi daha vardır ki, bunlardan biri 1134/ 1721, diğeri de 1217/1802 tarihlerinde vefat etmişlerdir. Hayatı hakkında bilgi verdiğimiz Mustafa Efendi, Şeyh Üftâde’nin büyük oğlu olup, küçük yaştan itibaren babasından ders almıştır. Aynı zamanda ondan tasavvufi eğitimini tamamlamış ve Celvetiyye tarikatının icazetini almıştır. İlim tahsili esnasında akranları arasında temayüz ederek babasının dikkatini çekmiştir. Ancak Şeyh Üftâde küçük oğlu Mehmed Efendi’nin ömrünün kısa olacağını öğrendiğinden kendisinden sonra yerine önce küçük oğlunun postnişin olmasını vasiyet etmiştir. Mustafa Efendi, babasının sağlığında ticaretle uğraşmış, Ulu Cami’de müezzinlik yapmıştır. Babasının yerine dergâh şeyhi olan Şeyh Mehmed Efendi’nin kısa bir müddet sonra vefat etmesi (ö. 994/1586) üzerine yerine Üftâde Dergâhı şeyhi olan Mustafa Efendi yaklaşık 20 yıl boyunca dergâhta hizmet etmiştir. 1608'de Vefat ettiğinde babası Şeyh Üftâde’nin Bursa Hisar semtindeki türbesine defnedilmiştir. Yerine oğlu Kutub İbrahim Efendi söz konusu dergâhın şeyhi olmuştur.

Vaktinin büyük çoğunluğunu uzlet hayatı, ibadet ve tevhid ü ezkar ile geçiren Şeyh Mustafa Efendi’nin şair yaradılışlı bir kimse olduğu kaynaklarda yer almaktadır. 
 

Kaynakça

Bahadıroğlu, Mustafa (1995). Celvetiyye’nin Piri Hz.Üftâde ve Dîvân’ı. Bursa: Üftâde Kur’an Kursu Öğrencilerini Derneği Yay.

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri. Bursa: Asa Kitabevi.

Bakırcı Mehmed Raşid. Zübdetü’l-Vekayi’ der Belde-i Celile-i Burusa. Ankara: Türk Tarih Kurumu Ktp, Yazmalar No:58. vr.151a.

Baldırzâde Selisî Şeyh Mehmed (2000). Ravza-i Evliyâ. hzl. Mefail Hızlı-Murat Yurtsever. Bursa: Arasta Yay.

İsmail Beliğ (1302/1884). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım). Bursa: Hüdavendigâr Vilayeti Matbaası.

Kara, Mustafa (2012). Bursa’da Tarikatlar ve Tekkeler. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yay.

Mehmed Fahreddin, Gülzâr-ı İrfân. İstanbul: Millet Ktp. Ali Emirî. nu.1089. vr. 146b.

Mehmed Şemseddin (1997). Bursa Dergâhları Yâdigâr-ı Şemsî I-II. hzl. Mustafa Kara-Kadir Atlansoy. Bursa: Uludağ Yay.

Öcalan, Hasan Basri (2000). Bursa’da Tasavvuf Kültürü (XVII. Yüzyıl). Bursa: Gaye Kitabevi.

 "Mustafa” (2006). Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 447.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HASAN BASRİ ÖCALAN
Yayın Tarihi: 17.02.2015
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Beyit:
Cezbe-i aşkınle ey dil yine cevelân eyleyem
Bu tenüm tennûrına bağrımı büryân eyleyem

Bana bu derdi ezelden çünki Hakk etmiş nasîb
İstemem dersen tabîbâ derde dermân eyleyem

Mehmed Şemseddin (1997). Bursa Dergâhları Yâdigâr-ı Şemsî I-II. hzl. Mustafa Kara, Kadir Atlansoy. Bursa: Uludağ Yay. 68.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788Doğum YeriGörüntüle
2Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010Doğum YeriGörüntüle
3Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017Doğum YeriGörüntüle
4NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788Doğum YılıGörüntüle
5Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010Doğum YılıGörüntüle
6Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017Doğum YılıGörüntüle
7NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788Ölüm YılıGörüntüle
8Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010Ölüm YılıGörüntüle
9Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017Ölüm YılıGörüntüle
10NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788MeslekGörüntüle
11Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010MeslekGörüntüle
12Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017MeslekGörüntüle
13NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NECÎBÂ (NECÎB), Eşref-zâde Seyyid Hacı Abdülkadir Necîb Efendid. 1703-04 - ö. 30 Ocak 1788Madde AdıGörüntüle
17Ayten Uğuralpd. 26 Şubat 1931 - ö. 25 Temmuz 2010Madde AdıGörüntüle
18Fahreddin Bozdağd. 01 Ocak 1958 - ö. 10 Kasım 2017Madde AdıGörüntüle