Madde Detay

Asıl adı Hasan Nizameddin olan âşık, şiirlerinde Yümnî mahlasını kullanmıştır. Şaire bu mahlası Ahmet Talât Onay vermiştir. 19. yüzyıl Anadolu- Osmanlı sahası âşıklarından olan Hasan Nizameddin Yümni, 1306 yılında Çankırı’da doğmuştur. Babası Dömeke şehitlerinden Yüzbaşı Osman Efendi, annesi Tuhtlu Plevne Şühedasından Yüzbaşı Emrullah Ağa’nın kızı Necvet Hanım’dır. Yümnî, iptidâi tahsilini İskilip'te tamamladıktan sonra, 1319 yılında Kastamonu İdâdisi’nde öğrenim hayatına devam etmiştir. Buradaki eğitimini tamamladıktan sonra, 1323 yılında Darülfünûn’nun Edebiyat bölümünden mezun olmuştur. Çankırı’da bir süre tarih öğretmenliği yaptıktan sonra Sinop’a tayini çıkmıştır. Sinop’ta beş yıl öğretmenlik, üç yıl nahiye müdürlüğü yaptıktan sonra avukat olmuştur. Annesi tarafından Yapraklılı olan Yümnî’nin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Yümnî'nin, şiire ve edebiyata ilgisi Ahmet Talât Onay'ın teşviki ile başlamıştır (Özbey 2008: 44). Şiire olan merakı sayesinde kuvvetli bir kaleme sahip olmuştur. Çankırı'da Türk Sözü adında bir gazete çıkarmış ve askere alınınca gazete işi yarım kalmıştır (Onay 1930: 362). Nesirde oldukça başarılı olan şairin, hicivleri takdire değerdir. Şiirlerinde eski, yeni her tarzı deneyen Yümnî'nin lisanı nesirde oldukça düzgün olup, şiirlerinde ufak pürüzlere rastlanır (Onay 1930: 364-365). Kendisi şiirlerini bastırmak için toplamış, ancak 1334 yılında Eflani (Karabük) nahiyesinde müdür iken, evi yanmış ve eserleri bu yangınla birlikte kül olmuştur. Yümnî, bu yangında yanan eserlerinin hatırında kalanlarının bir kısmını yazmıştır, ancak kendi ifadesi ile hatırında, “kalanlar bütün eserlerinin onda ikisini teşkil” etmiştir.

Onay, A. Talat (1930). Çankırı Şairleri. C. I. Çankırı: Çankırı Matbaası.

Özbey, Ömer (2008). Âşık Aşur'un Hayatı, Sanatı ve Eserleri. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

www.cansaati.org, Çankırı Araştırmaları Sitesi. 2002-2005 dönemi arşiv kayıtları, [erişim tarihi 10.05.2014].

Divan
Düşse dil şüphesiz ol dilberi ra 'naya düşer 
Kaysi sevdazadenin meyli, ki leylaya düşer

Zührei hüsnünü gördükçe gönül vecde gelir 
Rahı pür ta'bını kim görse o sevdaya düşer

Hattu balü rühi zibanı melekler görse 
Arzı reşk eylemeye arza temaşaya düşer

Dediler va 'dei vusleylemiş ağyare o şûh 
Sa 'di ikbal biliriz echelü ednaya düşer

Ben nasıl eylemeyim naleler ey goncai naz
Şebi hicrinde fiğan bülbülü şeydaya düşer

Kalmadı kalbi hazininde tahammül …insaf
Vustliçin beyhude dil zarü temennaya düşer

Ko, bu hicranlar içimde bizi nalan olalım 
(Yümnî) âlamu-mihan ârifi dânâya düşer

Onay, A. Talât (1930). Çankırı Şairleri. C. I, Çankırı Matbaası, 367.