Madde Detay

Ali Haydar Sümer, Trabzon’un Of ilçesine bağlı Zevait köyündendir. “Heyelan” ya da “Of Seylap Destanı” adlı destanı, Of’ta 1929 yılındaki sel (heyelan) felaketi üzerine yazmıştır. Duman, hakkında fazla bilgi edinilemediğini (1995: 71; 2011: 276-277) belirtir. Mehmet Akif Bal, Kronolojik Trabzon Tarihi adlı eserde bu sel olayına 5 Temmuz 1929 tarihi başlığı altında yer verir. Bu olay, “Of ve Sürmene ilçelerinde sel ve heyelan olayları yaşandı" şeklinde tarihi kayıtlara geçer (Bal 2013: 414-415). Âşığın şiirinde bu olay “Haziren 24 oldu bu afet” (2009 Bal 505) şeklinde kayıtlıdır. Âşığın bu şiirde geçen “Nefs-i Of’a oldu böyle zulümat/ Of haline bakın tarümar oldu/ Solaklı Deresi ne hâle döndü” sözleri bu tarihi bilgiyi destekler niteliktedir. Ayrıca Heyelan Destanı’nda âşık, “Hicretten döneli on yıl olmadan” derken bu heyelanın 1929’da olduğu düşünüldüğünde âşığın 1919 yılı civarında seferberlikten döndüğü çıkarılabilir ki “Umumi Harp Destanı" adlı şiirini de seferberlikte yazdığı anlaşılmaktadır. Âşığın ne zaman nerede öldüğü de bilinmemektedir.

Mehmet Akif Bal, şiir antolojisi çalışmasında Ali Haydar Sümer’in “Umumi Harp Destanı” başlıklı şiirine yer vermiştir. Rus harbinin tasvir edildiği bu şiirde şairin üslubu canlıdır, şiir beyit nazım birimi ile kaleme alınmıştır (Bal 2009: 554). Mustafa Duman ise, Necati Balaşoğlu’ndan alıntıladığı âşığın “Heyelân Destanı” adlı şiirine yer verir (Duman 1995: 71-72). Ayrıca Duman, Trabzon Halk Kültürü adlı eserinde “Trabzon Yöresinde Meydana Gelen Heyelan Felaketleri Üstüne Söylenmiş Destanlar” adlı eserinde bu şiire de yer verir (Duman 2011: 276-277). Bu şiirde âşık, ağıt üslubuna ve canlı tasvirlere başvurur. Nazım birimi dörtlük olan bu şiirin dili sade ve anlaşılırdır. Ali Haydar Sümer’in her iki şiiri de Türk kültür tarihi ve sözlü tarih araştırmaları açısından önemlidir.