CEZBÎ, İbrahim Efendi

(d. ?/? - ö. 1161/1748)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Tırhala’da doğdu. Asıl adı İbrahim’dir. Cezbî İbrahim Efendi olarak tanındı. Medrese öğrenimi gördü. Şeyhülislam Paşmakçızade Seyyid Ali Efendi’den mülâzım oldu. Bazı Rumeli kasabalarında kadılık yaptı. Sözleriyle sudurdan birini kızdırıp sürgüne gönderildi. Sonra affedilip görevine döndü. Ziştovi kadılığına atandı. 1161 yılı sonunda (1748) İstanbul’da vefat etti. Edirnekapı mezarlığına defnedildi. Mezar kitabesinde şu tarih kıtası yazılıdır (Erdem 1994: 60).

Bî-bekâdır vefâ-yı ayş-ı cihân

İşte oldı bu zât hâk-i remîm

 

Nazm-ı şîrîn ile idi ol pîr

Şâ‘ir-i pâk-tab‘ u kalb-i selîm

 

Düşdi nâ-çâr fevtine târîh

Kodı câyin o Cezbî İbrâhîm

Sâlim (İnce 2005: 271-272)’e göre kendini beğenmiş, dost meclislerinde istenmeyen tuhaf davranışlı bir kimse olup şiirleri güzel değildi. Güftî (Yılmaz 200: 116-117) ise şairden Kızkapan-zâde-i Sitanbûlî olarak bahsedip şairi galiz sözlerle hicvetmiştir. Râmiz (Erdem 1994: 60)’e göre irfan sahibi, tatlı dilli bir kimsedir. Osmanlı Müellifleri (Kurnaz-Tatçı 2000: 128)’nde Bayramiye tarikatından ve ulemadan olduğu, Himmetzâde Abdullah ve Abdüssamed Efendilerden feyz aldığı, bazı cezbeli sözlerinden dolayı İstanbul’dan uzaklaştırıldığı ifade edilmektedir.

Kaynaklarda herhangi bir eser sahibi olduğuna dair bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 398.

Bursalı Mehmed Tâhir (2000). Osmânlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 128.

Cunbur, Müjgân (2002). “Cezbî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 2. Ankara: AKM Yay. 460.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 59-60.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 271-272.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 92.

Kılıç, Filiz (hzl.) (yty.). Şefkat Tezkîre-i Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 15.04.2014]. 100-101.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî,Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 147.

Sezen, Tahir (2006). “Tırhala”. Osmanlı Yer Adları Sözlüğü (Alfabetik Sırayla). Ankara: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yay. 488.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Cezbî İbrahim”. C. 2. İstanbul: Dergâh Yay. 62.

Yılmaz, Kâşif (hzl.) (2001). Güftî ve Teşrîfâtü’ş-Şu‘arâsı. Ankara: AKM Yay. 116-117.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 17.04.2014
Güncelleme Tarihi: 22.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Ârifiz ehl-i fenâ rind-i kalender-meşrebiz

Lâ’übâlî merd-i ayyâşız Melâmî-mezhebiz

 

Tâli‘e incinmeziz baht ile yokdur leccimiz

Burc-ı teslîm-i rızâ-yı Hak’da tâli‘ kevkebiz

 

Mesned-i mey-hânede Cem denli vardır zevkımız

Dûş-ber-dûş-ı sebûyuz câm ile leb-ber-lebiz

 

Ehl-i hây u hûy perhîz eylesinler her gece

Şast-ı himmetden hadeng-endâz-ı bâzız şimdi biz

 

Akl-ı külden kârımız tahsîl-i fenn-i ma‘rifet

Gören ammâ Cezbiyâ anlar ki tıfl-ı mektebiz

( İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 272.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603Doğum YeriGörüntüle
2GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?Doğum YeriGörüntüle
3İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Doğum YeriGörüntüle
4KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603Doğum YılıGörüntüle
5GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?Doğum YılıGörüntüle
6İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Doğum YılıGörüntüle
7KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603Ölüm YılıGörüntüle
8GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?Ölüm YılıGörüntüle
9İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Ölüm YılıGörüntüle
10KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603MeslekGörüntüle
11GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?MeslekGörüntüle
12İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615MeslekGörüntüle
13KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KÂMİLÎ, Şeyh Ali Kâmilî Efendid. ? - ö. 1603Madde AdıGörüntüle
17GÜLSÜM, Gülsüm Bacıd. 1853 - ö. 1928?Madde AdıGörüntüle
18İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Madde AdıGörüntüle