EYÜP SABRİ LERMİOĞLU

(d. 1886-1887 / ö. 01.07.1957)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Eyüp Sabri Lermioğlu, Trabzon’ın Akçaabat ilçesine bağlı Dürpinar Mahallesi’nde 1886’da doğmuştur. Babası ulemadan Ali Efendi, annesi Hafız Mürvet Hanım’dır. Eyüp Sabri, ilk ve orta öğrenimini Akçaabat’ta tamamladıktan sonra, Trabzon Muallim Mektebine kaydolur. Bir yandan da babası Hoca Ali Efendi’den Arapça ve Farsça öğrenir. Muallim Mektebini bitirdikten sonra Trabzon Zeytinlik (Cudibey) Okuluna öğretmen olarak tayin olur. Daha sonra kendi başarısıyla ve tercihen Atina (Pazar) ilçesine gönderilir. Pazar ilçesinde aslen Akçaabatlı Gümüşhane Reji Müdürü Osman Efendi’nin kızı Asiye Hafız Hanım'la evlenir. Ancak düğününden önce Birinci Dünya Savaşı başladığından asker olur ve Bayburt’a sevk edilir, askerden dönüşte evlenir ve bu defa da Akçaabat’ta öğretmenliğe başlar. Trabzon’un Ruslar tarafından işgal edildiği 1916-1918 yılları arasında Ordu’da vilayet kaleminde çalışır. İşgalden sonra Trabzon’a ve asıl mesleği olan öğretmenliğe döner. 30 yıl öğretmenlik yapan Eyüp Sabri, Cumhuriyet devrimlerinin inanmış savunucularındandır. Öğretmenlik yıllarında konferanslar ve diğer çalışmalarla bu yolda da emek verir. Öğretmenlik yılları boyunca şiirler yazan, zevkle dinlenilen edebî sohbetlerin ve kültür meclislerinin aranan saygın bir şahsiyeti olan Lermioğlu’nun şiirleri, ölümünden sonra Muhlis Kazancıoğlu tarafından Öğretmen Eyüp Sabri Lermioğlu Hayat ve Şiirleri adlı kitapta toplamıştır. 1951’de yaş haddinden emekli olan Eyüp Sabri Lermioğlu, 1956 sonbaharında hastalanmış ve 1 Temmuz 1957 tarihinde vefat etmiştir (Yüksel 1993: 449-450; Duman 1995: 56).

Eyüp Sabri Lermioğlu, şiir ve edebiyatla Muallim Mektebi’ndeki öğrencilik yıllarından itibaren ilgilenmeye başladı. Öğretmenlik yaptığı esnada ise şiirler yazmış, edebî sohbetlerin aranan bir şahsiyeti olmuştur (Yüksel 1993: 449, 450). Hem bireysel hem de sosyal konulu şiirler kaleme almıştır. Bireysel şiirlerinde genel olarak aşk temi üzerinde durmuştur. Bu şiirlerde genellikle sevgiliyi ya da aşığın hislerini tasvir etmiştir. Sosyal konulu şiirleri ise mizahî bir üslupla kaleme alınmıştır. Şiirlerinde haksızlıkları eleştiren Lermioğlu, köylüyü yüceltmiş ve onu doğruluğun timsali olarak ele almıştır. Şiirlerinde bazen kendisini de eleştirmiştir. Dili genel olarak anlaşılırdır. Koşma, gazel, kıta, şarkı nazım biçimlerinden de faydalanmıştır.

Eyüp Sabri’nin hece ölçüsüyle ve çoğu koşma tarzındaki şiirleri Trabzon’da, çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmıştır (Duman 1995: 56). Şiirlerinde Sabri mahlasını kullanan âşığın “Dedim-Dedi, Göründü, Elhamdülillah, Bir Tacire Bir Fiske, Koşma” başlıklı şiirlerine Duman çalışmasında yer alır.

Yüksel, Muhsin Kazancıoğlu’ndan alıntılayarak âşığın “Ayşe, Koşma, Gazel, Son Arzu, Elem Çekme (Bir Şair Arkadaşa), Şarkı, Kendim İçin, Kıt’alar” (1993: 450-454) adlı şiirlerine çalışmasında yer verir. Bu şiirlerde Lermioğlu, hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanır. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerin dili sadedir, aruz ölçüsü ile yazdığı şiirlerde ise Arapça ve Farsça tamlamaları kullanması nedeniyle dili daha ağırdır.

Kaynakça

Duman, Mustafa (1992). “Trabzon Halk Şairleri”. Kıyı, 72: 17.

Duman, Mustafa (1995). Trabzon Halk Şairleri. İstanbul: Anadolu Sanat Yay.

Kazancıoğlu, Muhlis (1961). Öğretmen Eyüp Sabri Lermioğlu, Hayat ve Şiirleri. Trabzon: İstikbal Matbaası.

Lermioğlu, Muzaffer (1949). Akçaabat-Akçaabat Tarihi ve Birinci Genel Savaş-Hicret Hatıraları. İstanbul: yyy.

Yüksel, Murat (1993). "Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri". C. 1. Yunus Dergisi. 449-454.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. EMİNE ÇAKIR - ARAŞ. GÖR. DİLEK YARDIM
Yayın Tarihi: 06.08.2019
Güncelleme Tarihi: 30.12.2021

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Doğum YeriGörüntüle
2Nihat Gençd. 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Hikmet Ersoyd. 1938 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Doğum YılıGörüntüle
5Nihat Gençd. 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Hikmet Ersoyd. 1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Ölüm YılıGörüntüle
8Nihat Gençd. 1956 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Hikmet Ersoyd. 1938 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Nihat Gençd. 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Hikmet Ersoyd. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Madde AdıGörüntüle
14Nihat Gençd. 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Hikmet Ersoyd. 1938 - ö. ?Madde AdıGörüntüle